Από τις μαζικές κινητοποιήσεις του 80 στο Zoom το 2026. Το πυρηνικό ξανά στο τραπέζι.

Λίγα στοιχεία από την google AI , και άρθρα.

Το πυρηνικό εργοστάσιο στην Κάρυστο ματαιώθηκε τη δεκαετία του '80 εξαιτίας της μαζικής κινητοποίησης του τοπικού πληθυσμού, των οικολογικών οργανώσεων και της επιστημονικής κοινότητας, με επικεφαλής το ΤΕΕ. Η έντονη αυτή αντίδραση οδήγησε την κυβέρνηση στην αναβολή και τελικά στην οριστική ακύρωση των σχεδίων το 1982, η οποία έγινε αμετάκλητη μετά την καταστροφή του Τσερνόμπιλ. [1, 2]

Η πορεία μέχρι τη ματαιολόγηση του έργου περιλαμβάνει τα εξής ορόσημα:

• Τα αρχικά σχέδια: Στα μέσα της δεκαετίας του 1970 (1976), η τότε κυβέρνηση πρότεινε την κατασκευή πυρηνικών αντιδραστήρων στην περιοχή της Καρύστου για ενεργειακή κάλυψη της χώρας. [1]
• Η επιστημονική αντίδραση: Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ) γνωμοδότησε αρνητικά και αμφισβήτησε τα σχέδια, προειδοποιώντας για τους τεράστιους κινδύνους για το περιβάλλον. [1]
• Το λαϊκό κίνημα: Ξέσπασαν μεγαλειώδεις διαμαρτυρίες, με αποκορύφωμα τη μεγάλη διαδήλωση χιλιάδων πολιτών στη Χαλκίδα το Μάιο του 1979. []
• Η οριστική απόφαση: Το 1982, η νέα κυβέρνηση ανακοίνωσε τη ματαίωση του προγράμματος. Το τραγικό δυστύχημα στο Τσερνόμπιλ το 1986 εκμηδένισε κάθε εναπομείνασα σκέψη για πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα. [1, 2]

Ο τότε δήμαρχος Καρύστου, Χατζηνικολής, ηγήθηκε των δυναμικών και ριζοσπαστικών κινητοποιήσεων των κατοίκων, φτάνοντας στο σημείο να οδηγήσει προσωπικά σαμποτάζ κατά των ερευνητικών γεωτρήσεων της ΔΕΗ για να αποτρέψει το έργο. [1]

Η δράση του υπήρξε καθοριστική για τη ματαίωση του πυρηνικού σταθμού μέσα από συγκεκριμένες ενέργειες:

• Ξεσήκωμα των πολιτών: Οργάνωσε και συντόνισε το τοπικό μέτωπο αντίστασης, μετατρέποντας την Κάρυστο σε επίκεντρο του αντιπυρηνικού αγώνα στην Ελλάδα. [1]
• Ημι-στρατιωτική παρέμβαση στο πεδίο: Στις αρχές του 1980, επικεφαλής ομάδας εργατών του δήμου και κατοίκων, μετέβη στον χώρο των ερευνών κρατώντας μπιτόνια με βενζίνη. [1]
• Απομάκρυνση των μηχανημάτων: Ανάγκασε τα συνεργεία να σταματήσουν τις εργασίες τους, απειλώντας να κάψει τα μηχανήματα της ΔΕΗ και των εργολάβων αν δεν αποχωρούσαν αμέσως από την περιοχή. [1]
• Πολιτική πίεση: Αξιοποίησε την άρνηση της τοπικής κοινωνίας για να ασκήσει ασφυκτική πίεση στην τότε κυβέρνηση Ράλλη, καθιστώντας σαφές ότι οποιαδήποτε προσπάθεια εγκατάστασης θα οδηγούσε σε ακραία κοινωνική σύγκρουση. []

Οι ακραίες αλλά αποτελεσματικές αυτές ενέργειες πάγωσαν τις προκαταρκτικές εργασίες στο έδαφος και ανάγκασαν το κράτος να υποχωρήσει. [1]

Οι εφημερίδες της εποχής κάλυψαν το περιστατικό με τα μπιτόνια της βενζίνης αποτυπώνοντας την έντονη πολιτική και κοινωνική πόλωση γύρω από το πυρηνικό εργοστάσιο. Η κάλυψη διαμορφώθηκε σε δύο αντίθετα στρατόπεδα ανάλογα με την ιδεολογική κατεύθυνση του κάθε εντύπου. [1, 2]

1. Ο αντιπολιτευόμενος και αριστερός Τύπος

Οι εφημερίδες που πρόσκεινταν στην αντιπολίτευση (όπως τα ΝΕΑ, η Ελευθεροτυπία και η Αυγή) αντιμετώπισαν την ενέργεια του δημάρχου και των κατοίκων με ενθουσιασμό. [1]

• Ηρωοποίηση της αντίστασης: Παρουσίασαν το επεισόδιο ως μια πράξη «παλλαϊκού ξεσηκωμού» και δίκαιης άμυνας απέναντι στα σχέδια της κυβέρνησης και των ξένων εταιρειών (όπως η αμερικανική EBASCO). [1]
• Εστίαση στον κίνδυνο: Τα πρωτοσέλιδα τόνιζαν ότι η δυναμική παρέμβαση ήταν ο μόνος τρόπος να αποτραπεί η μετατροπή της Νότιας Εύβοιας σε μια «πυρηνική βόμβα» δίπλα στην Αθήνα. [1]
• Η στάση του «Ριζοσπάστη»: Είχε μια πιο ιδιαίτερη προσέγγιση. Ενώ στήριζε τον αγώνα των κατοίκων ενάντια στα «δυτικά μονοπώλια», η κριτική του εστιάζονταν κυρίως στο ότι η τεχνολογία ερχόταν από τη Δύση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να συζητηθεί η πυρηνική ενέργεια αν αυτή προερχόταν από τη Σοβιετική Ένωση. [1]

2. Ο φιλοκυβερνητικός και συντηρητικός Τύπος

Οι εφημερίδες που στήριζαν την τότε κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας είδαν την κίνηση με έντονη ανησυχία και επικριτική διάθεση.

• Καταδίκη της «ανομίας»: Χρησιμοποίησαν σκληρή φρασεολογία, περιγράφοντας το σαμποτάζ με τη βενζίνη ως «παράνομη ενέργεια», «τραμπουκισμό» ή «δολιοφθορά» κατά της δημόσιας περιουσίας και των μηχανημάτων της ΔΕΗ. [1]
• Κατηγορίες για οπισθοδρόμηση: Κατηγόρησαν τον δήμαρχο Χατζηνικολή και τους διαμαρτυρόμενους για «τυφλό τοπικισμό» που στερούσε από τη χώρα το τρένο του ενεργειακού εκσυγχρονισμού και της ανάπτυξης.

3. Ο αντίκτυπος στα ρεπορτάζ

Η εικόνα ενός δημάρχου να ηγείται με μπιτόνια βενζίνης στα χέρια λειτούργησε ως ιδανικό «οπτικό» και ειδησεογραφικό υλικό για την εποχή. Τα ρεπορτάζ μετέφεραν με δραματικό τόνο το τελεσίγραφο που δόθηκε στους εργολάβους: «Ή μαζεύετε τα μηχανήματα και φεύγετε, ή τα καίμε τώρα». Αυτή η ακραία δημοσιότητα ανάγκασε την κεντρική διοίκηση να αντιληφθεί ότι η κατασκευή του εργοστασίου θα απαιτούσε αιματηρή καταστολή, κάτι που οδήγησε τελικά στην υποχώρηση του κράτους. [1]

---

Το κίνημα της Καρύστου στα τέλη της δεκαετίας του '70 λειτούργησε ως ο καταλύτης για τη γέννηση του σύγχρονου οικολογικού κινήματος στην Ελλάδα. Μέχρι τότε, η προστασία του περιβάλλοντος στη χώρα είχε καθαρά φυσιολατρικό ή ρομαντικό χαρακτήρα. Η αντίσταση στην Κάρυστο μετατόπισε για πρώτη φορά τη συζήτηση στην πολιτική και κοινωνική διάσταση της οικολογίας. [1, 2, 3]

Η επιρροή του κινήματος στη δημιουργία των πρώτων οικολογικών οργανώσεων εντοπίζεται σε τέσσερις βασικούς άξονες:

1. Η εμφάνιση της πρώτης «σκληρής» αντιπυρηνικής οργάνωσης

Η ανάγκη να υποστηριχθεί επιστημονικά και επικοινωνιακά ο αγώνας της Καρύστου οδήγησε στη συγκρότηση των πρώτων αμιγώς αντιπυρηνικών ομάδων.

• Η ίδρυση του ΠΑΚΟΕ: Το Πανελλήνιο Κέντρο Οικολογικών Ερευνών (ΠΑΚΟΕ), που ιδρύθηκε το 1979, πρωτοστάτησε στις κινητοποιήσεις.
• Η δράση του: Ανέλαβε να ενημερώσει τους πολίτες με εκδηλώσεις, μοίρασμα φυλλαδίων και επιστημονικές αναλύσεις για τις επιπτώσεις της ραδιενέργειας. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που μια ελληνική οργάνωση δεν ασχολήθηκε απλά με το «πράσινο», αλλά με τη σχέση τεχνολογίας, υγείας και περιβάλλοντος. [1]

2. Η σύνδεση της Αθήνας με την επαρχία

Το κίνημα της Καρύστου ανάγκασε τους αριστερούς και προοδευτικούς διανοούμενους της Αθήνας να έρθουν σε επαφή με την ελληνική ύπαιθρο. [1]

• Η γέννηση των «Περιοδικών»: Μέσα από αυτή τη ζύμωση γεννήθηκαν εμβληματικά οικολογικά περιοδικά της εποχής, όπως η «Νέα Οικολογία» και το «Οικολογία και Περιβάλλον».
• Η δικτύωση: Οι παρέες και οι επιτροπές αγώνα που δημιουργήθηκαν στην Αθήνα για να συμπαρασταθούν στην Κάρυστο αποτέλεσαν τη μαγιά για τα πρώτα στελέχη που μετέπειτα ίδρυσαν το ελληνικό γραφείο της Greenpeace και το κόμμα των Οικολόγων Εναλλακτικών. [1, 2]

3. Η αλλαγή της οικολογικής ατζέντας

Πριν από την Κάρυστο, οι ελάχιστοι περιβαλλοντικοί σύλλογοι στην Ελλάδα (όπως η Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης) εστίαζαν αποκλειστικά στη διάσωση σπάνιων πουλιών ή δασών. Το αντιπυρηνικό κίνημα άλλαξε τα πάντα:

• Εισήγαγε τις έννοιες του ενεργειακού μοντέλου της χώρας.
• Έβαλε στο τραπέζι την ανάγκη για ήπιες (ανανεώσιμες) μορφές ενέργειας αντί για την πυρηνική ή το πετρέλαιο.
• Ανέδειξε το δικαίωμα των τοπικών κοινωνιών να έχουν λόγο και αυτοδιοίκηση απέναντι στις αποφάσεις του κεντρικού κράτους. [1, 2, 3]

4. Το «Μοντέλο της Καρύστου» ως οδηγός

Η νίκη της Καρύστου απέδειξε στις πρώιμες οικολογικές ομάδες ότι τα κινήματα βάσης μπορούν να κερδίσουν. Αυτό το «μοντέλο» (συμμαχία τοπικής αυτοδιοίκησης, επιστημόνων και δυναμικών πολιτών) αντιγράφηκε πιστά τα επόμενα χρόνια σε άλλες μεγάλες περιβαλλοντικές μάχες στην Ελλάδα, όπως οι κινητοποιήσεις κατά της εκτροπής του Αχελώου ή οι μετέπειτα αγώνες για τη διαχείριση των απορριμμάτων. [1, 2]

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Το 1976 η κυβέρνηση του Κωσταντίνου Καραμανλή επιλέγει τον Πλατανιστό για την ίδρυση του πυρηνικού εργοστασίου.

Η αρχική ιδέα ανήκε στην Χούντα μιας και είχαν έρθει σε συμφωνία με την Βρετανική κυβέρνηση και υπογραφή προσυμφώνου με αντάλλαγμα 40.000 τόνους καπνά!

Το 1979 ιδρύεται ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Νοτίου Ευβοίας που εργάστηκε με όλες του τις δυνάμεις για την αποτροπή των σχεδίων.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Πυρηνική ενέργεια – Η Κάρυστος, η ιστορία της και ο αγώνας ενάντια στα νέα σχέδια για πυρηνικά

https://www.aristerorevma.gr/archives/32474

14 Μαρτίου 2026

Ισίδωρος Παπαλυμπέρης

Πυρηνική ενέργεια

Η Κάρυστος, η ιστορία της και ο αγώνας ενάντια στα νέα σχέδια για πυρηνικά

Έχουν περάσει από τότε περισσότερα από 50 χρόνια.

Ήταν τότε προς τα τέλη της δεκαετίας το 70.

Η πετρελαϊκή κρίση του `73 – `74 «βάζει σε κίνδυνο» τη βιομηχανική παραγωγή, τους δείκτες ανάπτυξης, πανάκια ανέκαθεν για τον καπιταλισμό και την κοινωνία του κέρδους.

Η Ελλάδα λαβωμένη απ την επταετία της χούντας, με τις μικρές της δυνάμεις, μέσα σε ένα κόσμο ανταγωνιστικό και χωρισμένο στα δύο, κάνει σχέδια. Σχέδια για «ενεργειακή αυτάρκεια» και μεγάλα έργα που θα βγάλουν τη χώρα απ την ενεργειακή ανέχεια και θα δώσουν ώθηση στη σχεδιαζόμενη βιομηχανία και παραγωγή.

Μέσα σ` αυτό το κλίμα οι φωνές για τη χρήση πυρηνικής ενέργειας και την κατασκευή πυρηνικών εργοστασίων πληθαίνουν και η κυβέρνηση κάνει σχέδια εγκατάστασης τέτοιων μονάδων.

Η απόφαση είναι μια τέτοια μονάδα να εγκατασταθεί στον δικό μας Πλατανιστό!

Το νέο κυκλοφορεί με ταχύτητα. Φτάνει στα αυτιά του Κώστα, του Γιώργου, της Εύης, του Δημήτρη, του Τάκη, του Μανώλη όλοι νέοι, αμούστακα παιδιά σχεδόν, αλλά το αίμα τους βράζει.

Η μικρή Κάρυστος γίνεται το κέντρο του αντιπυρηνικού αγώνα. Γίνεται το κέντρο της πανελλήνιας αντίδρασης στα επικίνδυνα σχέδια της κεντρικής εξουσίας. Οι κάτοικοι και οι συμπαραστάτες τους απ` όλη τη χώρα δίνουν ένα τεράστιο, μαζικό αγώνα και αυτά τα νέα παιδιά, με κεντρικό σύνθημα το ΟΧΙ στα πυρηνικά, ΟΧΙ στο θάνατο καταφέρνουν το ακατόρθωτο.

Ματαιώνουν όλο τον κρατικό σχεδιασμό!

Είναι ίσως, η σημαντικότερη ιστορική στιγμή και νίκη του Καρυστινού λαού!

Τα χρόνια περνούν, τα επενδυτικά κοράκια που παραδοσιακά απομυζούν αυτό τον τόπο, βρίσκουν πεδίο δόξης λαμπρό στις ΒΑΠΕ, η Κάρυστος γίνεται το βασικό θύμα της εγκατάστασης τους και όσα ακολουθούν μέχρι σήμερα είναι σε όλους μας δυστυχώς γνωστά.

Και κάπως έτσι φτάνουμε στο 2026. Οι πόλεμοι για το πετρέλαιο, την ενεργειακή κυριαρχία και το κέρδος φουντώνουν ξανά και οι λαοί στριμώχνονται και ασφυκτιούν.

Έτσι, ξαφνικά, όλοι μας και μαζί με εμάς και αυτά τα «παιδιά» του αντιπυρηνικού αγώνα ακούν τον πρωθυπουργό να προαναγγέλλει τα νέα σχέδια για τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας!

Τόσα χρόνια μετά και το φάντασμα επιστρέφει!

Αφού δεν κατάφερε να μας σώσει η «πράσινη ανάπτυξη» θα παίξουμε τα ρέστα μας στους πυρηνικούς αντιδραστήρες!

Ο Δημήτρης, ο Γιώργος δεν είναι πια εδώ. Ο Μανώλης, ο Γιάννης έχουν παιδιά. Η Εύη, ο Κώστας έχουν εγγόνια.

Μπορεί να έχουν περάσει 50 χρόνια και οι εποχές να άλλαξαν, αυτά τα παιδιά να μην είναι πια παιδιά, η Κάρυστος όμως έχει καταγραφεί στην ιστορία ως το κέντρο της μεγάλης νίκης του ελληνικού λαού ενάντια στα πυρηνικά.

Αυτός οφείλει να είναι ο ρόλος της Καρύστου και του Καρυστινού λαού και στον αγώνα που θα δώσουμε σήμερα!

ΟΧΙ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΙΚΑ.

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΛΑΪΚΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΟΧΙ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑ.

 

Το 1971, η χούντα υπέγραψε συμφωνία με τη Βρετανία για την κατασκευή ενός πυρηνικού σταθμού, προσφέροντας για αντάλλαγμα 40.000 τόνους καπνού! Η ολοκλήρωση του πυρηνικού εργοστασίου προβλεπόταν για το 1974, χρόνος πολύ σύντομος για ένα τέτοιο εγχείρημα, που μαρτυρά άλλωστε και την αφέλεια και προχειρότητα των εμπνευστών του σχεδίου.

Το σχέδιο ναυάγησε γιατί δεν ενδιαφέρθηκε καν η βρετανική καπνοβιομηχανία. Το 1972, η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας ανακοίνωσε κάποια σχέδια βάσει των οποίων, ώς το 1990, η Ελλάδα θα αποκτούσε 4.200 μεγαβάτ πυρηνικής ισχύος. Η υποψήφια περιοχή ήταν η Κάρυστος

Γιατί δεν έχουμε ενεργό πυρηνικό εργοστάσιο στην Ελλάδα

Δημοσίευμα εφημερίδας - Βραδυνή | Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βουλής

Γιάννης Δημητρέλλος

«Το πρώτο ουρανιούχον κίτρινον συμπύκνωμα» , το Παρανέστι Δράμας, ένα μνημόνιο που ναυάγησε και ένα ατύχημα που έβαλε «ταφόπλακα» στις πυρηνικές βλέψεις μας.

Oπρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης το είπε με αποφασιστικότητα και βεβαιότητα, αυτό που έχουν προσπαθήσει κι άλλοι προκάτοχοι του. Συγκεκριμένα, στη 2η Σύνοδο για την Πυρηνική Ενέργεια στο Παρίσι ο Έλληνας πρωθυπουργός δήλωσε μεταξύ άλλων πως έχει έρθει η ώρα η χώρα μας να διερευνήσει την προοπτική επένδυσης στην πυρηνική ενέργεια. 

Αρκετές αντιδράσεις στα social media επικεντρώθηκαν στο μοτίβο «αφού δεν μπορούμε να κυκλοφορήσουμε τα τρένα μας με ασφάλεια για τους επιβάτες, πώς θα βάλουμε μια μονάδα παραγωγής πυρηνικής ενέργειας σε λειτουργία;»

Πέρα από αυτή την (εύλογη) απορία, θα επιχειρήσουμε να επικεντρωθούμε σε ένα ακόμα πιο εύλογο ερώτημα. Γιατί η χώρα μας μέχρι στιγμής δεν έχει αποκτήσει μια πλήρως λειτουργική μονάδα παραγωγής πυρηνικής ενέργειας;

Το (χουντικό) ράλι της πυρηνικής ενέργειας 

O Γιώργος Παπαδόπουλος στον Δημόκριτο, 1970 | Τα Νέα

Η δικτατορία των συνταγματαρχών είχε ανεπτυγμένες φιλοδοξίες ως προς την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας στη χώρα μας. Το 1971, το εργαστήριο του Δημόκριτου σάρωνε ολόκληρη την Βόρεια Ελλάδα για να εντοπίσει κοιτάσματα ουρανίου, με συνεργάτες από το ΕΜΠ, με τη ΔΕΗ να συμμετέχει, επενδύοντας το εντυπωσιακό για την εποχή, ποσό των 500.000 δραχμών, αλλά και ομάδα επιστημόνων από το εξωτερικό με επικεφαλής τον Άρθουρ Σμίθ, στο πλαίσιο συνεργασίας με τον ΟΗΕ, να επιχειρούν να φέρουν την Ελλάδα στο κάδρο της πυρηνικής ενέργειας. Χάρη στη συνεργασία του Δημοκρίτου και του ΕΜΠ, παρήχθη «το πρώτο ουρανιούχον κίτρινον συμπύκνωμα» (γνωστό και ως «yellow cake»).

Tα χρόνια που ακολούθησαν, τα σχέδια για εγκατάσταση πυρηνικών από το 1980 κι έπειτα, ακούγονταν συχνά, αν και το ελληνικό κράτος βρισκόταν ακόμα σε μια μάλλον «νεφελώδη» κατάσταση, ως προς την επιλογή των συνεργατών και των συμμάχων στρατηγικής που θα έκαναν πράξη αυτό το φιλόδοξο σχέδιο.

Από το βιβλίο του Αχιλλέα Χεκίμογλου, «Ατομική Εποχή», μαθαίνουμε πως για την πυρηνική ενέργεια έγινε το πρώτο άνοιγμα των Συνταγματαρχών στη Σοβιετική Ένωση (υπογραφή συμφωνίας με την έταιρεί Energo-machexport τον Απρίλιο του 1973), ενώ στη συνέχεια στράφηκαν και στους Αμερικάνους (Westinghouse και General Electric, αργότερα και EXIM Bank για την χρηματοδότηση του κόστους μελετών για καταστασκευή πυρηνικού σταθμού). Η εταιρεία Bechtel ανέλαβε να παρέχει το 5% της χρηματοδότησης και να πραγματοποιήσει τις σχετικές μελέτες.

Κάπου εκεί, το καλοκαίρι του 1974, η Χούντα τερμάτισε τις πυρηνικές της επιδιώξεις, παραδίδοντας μια χώρα βουτηγμένη στα χρέη, σε σοβαρή ενεργειακή κρίση, πληγωμένη από τη σύγκρουση με την Τουρκία.  Η Μεταπολίτευση θα είχε κι άλλες πυρηνικές φιλοδοξίες χωρίς αντίκρυσμα. 

H κυβέρνηση Καραμανλή δημιούργησε το Εθνικό Συμβούλιο Ενέργειας και με τον Κωνσταντίνο Κωνοφάγο (πρύτανης του ΕΜΠ επί επταετίας) προσπάθησε να κρατήσει «ζωντανή» τη σύμβαση με την Bechtel, ενώ και ο Γουίλιαμ Κάσεϊ, πρόεδρος της EXIM Bank βρέθηκε στη χώρα (καλόκαίρι 1975) με σκοπό τη διερεύνηση προοπτικών που ενδεχομένως έδινε το ελληνικό έδαφος για την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας. Διερευνήθηκαν τοποθεσίες στην Ανατολική Ακτή της Αττικής, στη Νότια Έύβοια, στον Κορινθιακό, στο Ζέπκο, στην Καρυανή.

Το Σεπτέμβριο του 1975 θεμελιώθηκε το υδροηλεκτρικό φράγμα στο Πουρνάρι από τον Καρμανλή. Τον ίδιο μήνα, ο Κωνοφάγος ανακοίνωσε ότι έως το 1985 θα ξεκινούσε ο πρώτος πυρηνικός σταθμός της χώρας Θα είχε ισχύ 600 MW και ήδη είχαν ξεκινήσει οι πρώτες μελέτες. Το Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς, ο Κώστας Καραμανλής έκανε περιοδεία στη Βόρεια Ελλάδα, για να ακούσει από κοντά τις απόψεις των ερευνητών του Δημοκρίτου και των συνεργατών τους από τον ΟΗΕ για την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας (ουράνιο) που φαινόταν πως είχε εντοπιστεί. «Ιδιαιτέρως ελπιδοφόρα» ήταν τα πρώτα αποτελέσματα (κοιτάσματα ουρανίου στο χωριό Άνω Χριστός Σερρών) και το μέλλον έμοιαζε εκτυφλωτικό. 

Αντιδράσεις και προβλήματα

Δημοσίευμα εφημερίδας - Καθημερίνή (1979) | προσωπική συλλογή.

Το ΕΣΕ είχε διαπιστώσει ότι το επενδυτικό πρόγραμμα της ΔΕΗ για την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας θα προκαλούσε από το 1984 και μετά, έλλειμμα, το οποιο θα μπορούσε να καλυφθεί μόνο με περαιτέρω εξάρτηση από το λιγνίτη, κάτι που θα προκαλούσε την εξάντληση των λιγνιτικών αποθεματικών στη χώρα. Αποφασίστηκε η εντατικοποίηση των ερευνών και η διερεύνηση για την κάλυψη των αναγκών της χώρας σε καύσιμα με αξιοποίηση και άλλων πηγών ενέργειας της χώρας όπως το φυσικό αέριο.

Περιοχές όπως η Κάρυστος ερχόταν μπροστά και δημιουργούσαν ενδιαφέρον για την ανάπτυξη εκεί μιας μονάδας παραγωγής πυρηνικής ενέργειας. Όμως τα χρόνια περνούσαν και η κυβέρνηση αδυνατούσε να βρεί ένα «δρόμο» για την επίτευξη αυτού του τόσο απαιτητικού έργου, μέσα από δαιδαλώδεις επαφές με ανώτατες κρατικές αρχές και τράπεζες επιχειρήσεις από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Βρετανία, ακόμα και την Ιταλία και την Γαλλία.

Όλοι ήθελαν ένα κομμάτι από την «πίτα» του θρυλούμενου πυρηνικού πλούτου της χώρας μας. Όμως κάθε απόπειρα για μια συντονισμένη διακρατική συνεργασία «σκόνταφτε» σε επιλογές προσώπων, σε λάθη και αστοχίες από την χουντική κυβέρνηση, σε μικροπολιτικές κόντρες εντός και εκτός ελληνικών συνόρων, σε μεγαλεπίβολες οικονομικές φιλοδοξίες χωρίς πραγματικό αντίκρυσμα.

Τον Νοέμβριο του 1979, πραγματοποιήθηκε ένα αποφασιστικό βήμα: Ο Υπουργός Συντονισμού της τότε κυβέρνησης, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, βρέθηκε στην Αγγλία για την υπογραφή μνημονίου συνεργασίας για την ενέργεια και τις βιομηχανικές επενδύσεις.  Θα κατασκευαζόταν στην Μακρόνησο ένας νέος σταθμός άνθρακα, σε συνεργασία με τις General Electric Company και British Electricity International, με μονάδες ισχύος 350 MW.

Μέσω μιας μακροχρόνιας σύμβασης ανάμεσα στη ΔΕΗ και το Εθνικό Συμβούλιο Άνθρακα του Ηνωμένου Βασιλείου θα τροφοτούνταν επαρκώς. Η συμφωνία περιλάμβανε πιστωτικές ευκολίες, προμήθεια πετρελαίου και άλλες πρόνοιες. Σύμφωνα με μέτρηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) η χώρα αναπλήρωνε με γοργούς ρυθμούς τη χρήση λιγνίτη από πετρέλαιο, όμως τα χρονοδιαγράμματα για την πυρηνική μετάβαση χάνονταν το ένα μετά το άλλο. 

Η συμφωνία Μητσοτάκη προκάλεσε σοβαρές αντιδράσεις εντός της Νέας Δημοκρατίας αλλά και από τα υπόλοιπα κόμματα.Μέσα στο 1980 και ενώ η χώρα πανηγύριζε για την ένταξη της στην ΕΟΚ, ύστερα και από έντονο παρασκήνιο μμεταξύ Γ.Ράλλη και Μ.Θάτσερ, το μνημόνιο με τους Βρετανούς έμπαινε στη λήθη της ιστορίας, με χαρακτηρισμούς όπως «αποικιοκρατική συμφωνία». 

Tα χρόνια του Τσέρνομπιλ

Η «Αλλαγή» έγινε πραγματικότητα το 1981, με το ΠΑΣΟΚ να παίρνει την εξουσία, δείχνοντας μια προσέγγιση σκεπτικισμού ως προς την πυρηνική ενέργεια. Το 1985, ο Λευτέρης Βερυβάκης, ως νέος τότε Υπουργός Ενέργειας, ανακοίνωσε την πρόθεση του να μπει η Ελλάδα στο κλαμπ των ουρανιοπαραγωγών χωρών, με όχημα την ημιοβιομηχανική μονάδα παραγωγής ουρανίου, που είχε ξεκινήσει τον Μάρτιο εκείνης της χρονιάς, πολύ κοντά στο Παρανέστι της Δράμας. Μάλιστα, τα βεβαιωμένα κοιτάσματα ουρανίου στην περιοχή, λεγόταν πως αντιστοιχούσαν σε 26 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.

Ένα χρόνο αργότερα, η ΕΕΑΕ (Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας) σε έκθεση της, διερεύνησε το ενδεχόμενο πυρηνικού ατυχήματος στα Βαλκάνια, με επίκεντρο την πυρηνική μονάδα του Κοζλοντούι. Μελετήθηκαν οι επιπτώσεις ενός πυρηνικου ατυχήματος για την οικονομία και των υγείαν του πληθυσμού της Ελλάδας. Η έκθεση εκτιμούσε πως ένα τέτοιο ατύχημα θα είχε επιπτώσεις σοβαρές, που θα διαρκούσαν είκοσι ως σαράντα χρόνια, με σοβαρό οικονομικό κόστος. Αποδείχθηκε προφητική. Τον Απρίλιο του 1986, η έκρηξη στον αντιδραστήρα Νο.4, τύπου RBMK του εργοστασίου στο Τσέρνομπιλ της Ουκρανίας, προκάλεσε παγκόσμια ανησυχία. Στη χώρα μας, η ΕΕΑΕ εντόπισε ραδιενεργές συγκεντρώσεις στον ουρανό, στο γάλα αγελάδας και αιγοπροβάτων και όχι μόνο.

Δημοσίευμα Ελευθεροτυπίας - Απρίλιος 1986 | Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Βουλής

Οι σχετικές τιμές υπερέβαιναν πέντε φορές επάνω τα επιτρέπτά όρια. Δημιουργήθηκε πανικός. Ο κόσμος δεν έπινε νερό από τη βρύση. Αγοράστηκαν μέσα σε 2 εβδομάδες, σχεδόν 12 εκατομμύρια μπουκάλια νερού. Η κρίση καταλάγιασε από τις 15 Μαϊου και μετά. Το ατύχημα του Τσέρνομπιλ δημιούργησε σοβαρές αναταράξεις στην ελληνική οικονομία, μείωσε ακόμα και τις ροές τουριστών εκείνο το καλοκαίρι και προκάλεσε έντονους προβληματισμούς για το αν είναι εφικτό να αναπτυχθεί πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα. 

Δημοσίευμα Ελευθεροτυπίας - Απρίλιος 1986 | Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Βουλής

Στη συνέχεια, ομάδα εργασίας του Υπουργείου Οικονομίας, συνέταξε έρευνα για την διεύρυνση του ενεργειακού μείγματος της χώρας με φυσικό αέριο. Αξιολογήθηκε ως ένα καύσιμο που παρουσιάζει την ίδια σχεδόν ελαστικότητα με το πετρέλαιο, χωρίς τα μειονεκτήματα του. Η χρήση του θα οδηγούσε στην επιμήκυνση της ζωής των εγχωρίων αποθεμάτων λιγνίτη. Το φυσικό αέριο είχε τη δυναμική να αντικαταστήσει σταδιακά το πετρέλαιο. Υπογράφηκαν συμβάσεις συνεργασίας με την ΕΣΣΔ και την Αλγερία. Το ελληνικό πυρηνικό πρόγραμμα μπήκε «στο συρτάρι» οριστικά. 

Ακόμα και οι έρευνες για το ουράνιο δεν έδωσαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Σύμφωνα με τη σημερινή Ελληνική Αρχή Γεωολογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών, η προσπάθεια για εξεύρεση ραδιενεργών μεταλλευμάτων ολοκληρώθηκε το 2000. Στο Παρανέστι της Δράμας είχε εντοπιστεί η πιο αξιόλογη ποσότητα αποθεμάτων. Ακόμα και εκεί όμως, η μέση περιεκτικότητα σε ουράνιο (220 γραμμάρια ανά τόνο) κρίθηκε μικρή. 

Η χώρα μας εντάχθηκε στην ομάδα των κρατών που δεν κατάφεραν να υλοποιήσουν πυρηνικό πρόγραμμα. Μεταξύ αυτών, βρίσκονται και η Πορτογαλία και η Δανία.

Περιέχονται στοιχεία από το βιβίο «Ατομική Εποχή» του Αχιλλέα Χεκίμογλου. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.