28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ – Η ΚΑΡΥΣΤΙΑ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
ΤΟ ΗΡΩΟ ΤΗΣ ΚΑΡΥΣΤΟΥ – ΣΧΕΔΟΝ ΕΝΑΣ ΑΙΩΝΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗΣ
Από το 1923 έως σήμερα. Η ιστορία ενός μνημείου που δημιουργήθηκε χάρη στην προσφορά Καρυστινών από την Ελλάδα, την Αίγυπτο και την Αμερική.
Στην πλατεία Αμαλίας, στο κέντρο της Καρύστου, δεσπόζει ένα μαρμάρινο μνημείο που αποτελεί εδώ και σχεδόν έναν αιώνα σημείο αναφοράς της πόλης.
Είναι το Ηρώο της Καρύστου, αφιερωμένο αρχικά στους Καρυστινούς που έπεσαν στους πολέμους του 1912–1922 και αργότερα και στους πεσόντες του Ελληνοϊταλικού Πολέμου 1940–1941.
Πίσω από τη δημιουργία του κρύβεται μια ενδιαφέρουσα ιστορία συλλογικής προσφοράς, που ξεκίνησε αρκετά χρόνια πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
1923 – Η απόφαση της Αδελφότητας Καρυστίων
Στις 8 Ιουλίου 1923, κατά τη 19η Γενική Συνέλευση της Αδελφότητας Καρυστίων, που πραγματοποιήθηκε στο Δημαρχείο Αθηνών, αποφασίστηκε ένα σημαντικό πρόγραμμα κοινωφελών έργων για την περιοχή.
Η πρόταση του τότε προέδρου Νικολάου Παπαχατζή προέβλεπε τη διαμόρφωση των πλατειών της Καρύστου, του Μαρμαρίου και των Στύρων, καθώς και την ανέγερση μνημείων προς τιμήν των πεσόντων.
Για την Κάρυστο εγκρίθηκε αρχική πίστωση 10.000 δραχμών, με την πρόβλεψη ότι θα ακολουθούσαν έρανοι για τη συγκέντρωση πρόσθετων χρημάτων.
1927–1928 – Από την απόφαση στην κατασκευή
Στις 3 Σεπτεμβρίου 1927, η Αδελφότητα ανέθεσε στον Καρυστινό εργολάβο Ευάγγελο Σπ. Μπούσουλα τη διαμόρφωση και πλακόστρωση της πλατείας Αμαλίας.
Μηχανικός του έργου ήταν ο Δημήτριος Χέλμης.
Στις 29 Μαΐου 1928, η κατασκευή της αναμνηστικής στήλης ανατέθηκε στον γλύπτη Επαμεινώνδα Μαυρουδή, έναντι 70.000 δραχμών.
Το μνημείο κατασκευάστηκε από πεντελικό μάρμαρο, ενώ την τεχνική παρακολούθηση ανέλαβε ο καταγόμενος από την Κάρυστο μηχανικός Κωνσταντίνος Ηλία Μπίρης.
Η προσφορά των Καρυστινών της Διασποράς
Η ανέγερση του Ηρώου έγινε δυνατή χάρη στην οικονομική συμμετοχή πολλών Καρυστινών.
Σύμφωνα με το επίσημο αρχείο της Αδελφότητας, πραγματοποιήθηκαν έρανοι στην Αθήνα και στον Πειραιά, αλλά και ανάμεσα στους Καρυστινούς της Αιγύπτου, της Νέας Υόρκης και της Βοστώνης.
Ο Δήμος Καρύστου συνέβαλε με 3.000 δραχμές, ενώ και ο εργολάβος Ευάγγελος Μπούσουλας προσέφερε 6.000 δραχμές για την οικονομική ενίσχυση του έργου.
Το Ηρώο υπήρξε έτσι αποτέλεσμα κοινής προσπάθειας των ανθρώπων της Καρυστίας, ακόμη και εκείνων που ζούσαν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Οκτώβριος 1930 – Τα ιστορικά αποκαλυπτήρια
Το μνημείο ολοκληρώθηκε στα μέσα του 1930 και τα αποκαλυπτήριά του πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς.
Την κυβέρνηση εκπροσώπησε ο τότε υπουργός Παιδείας Γεώργιος Παπανδρέου, ο οποίος προέβη στα αποκαλυπτήρια.
Η εκδήλωση αποτέλεσε μεγάλο γεγονός για την πόλη.
Σύμφωνα με το περιοδικό «Νέα από την Ελλάδα», τεύχος 57, Οκτώβριος 1930, στην Κάρυστο έφτασαν περισσότεροι από 1.000 εκδρομείς από την Αθήνα και τον Πειραιά, ενώ παρευρέθηκαν ο νομάρχης, γερουσιαστές, βουλευτές της Εύβοιας και πλήθος κατοίκων της περιοχής.
Ο πρόεδρος της Αδελφότητας Νικόλαος Παπαχατζής παρέδωσε το μνημείο, ενώ ο Γεώργιος Παπανδρέου αναφέρθηκε στη θυσία των πεσόντων και στη διατήρηση της μνήμης τους από τις επόμενες γενιές.
Οι πεσόντες του 1940–1941
Με την πάροδο των χρόνων, το Ηρώο συνδέθηκε και με τη μνήμη των Καρυστινών που έχασαν τη ζωή τους στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο.
Στον ονομαστικό κατάλογο που συνοδεύει το αφιέρωμά μας αναφέρονται οι εξής 17 πεσόντες:
ΥΠΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ
• Δημήτριος Ιωάν. Κεφάλας
• Αλέξανδρος Νικ. Μαστρονικόλης
• Παναγιώτης Ιωάν. Ντάνης
• Ηλίας Δημ. Παναγιώτου
• Γεώργιος Παν. Τζένης
ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ
• Ευστάθιος Θέμ. Δριμαρόπουλος
• Πέτρος Κων. Κατσάλης
• Ευάγγελος Δημ. Λάμπρου
• Γεώργιος Ευάγ. Μακρής
• Αντώνιος Αλεξ. Νικολάου
• Ελευθέριος Γεωργ. Παπαμιχάλης
• Ευάγγελος Ιωάν. Σαρλάνης
• Νικόλαος Βασ. Σαρλάνης
• Παναγιώτης Νικ. Σπύρου
• Νικόλαος Ιωάν. Τρύπας
• Ευάγγελος Χρ. Τσέπας
• Ιωάννης Παν. Χάλας
Η πλατεία Αμαλίας και οι μνήμες των Καρυστινών
Το Ηρώο δεν υπήρξε μόνο χώρος εθνικών επετείων.
Όπως αναφέρει η ίδια η Αδελφότητα Καρυστίων στο ιστορικό της, η πλατεία Αμαλίας αποτελούσε επί δεκαετίες κέντρο της κοινωνικής ζωής της πόλης.
Ήταν ο τόπος όπου έπαιζαν τα παιδιά, πραγματοποιούνταν σχολικές γυμναστικές επιδείξεις, συναντιούνταν οι κάτοικοι και γεννιούνταν γνωριμίες και έρωτες.
Γενιές Καρυστινών μεγάλωσαν γύρω από το Ηρώο.
Και κάθε εθνική επέτειος έδινε στην πλατεία έναν διαφορετικό χαρακτήρα: εκείνον της κοινής ιστορικής μνήμης.
Ένα μνημείο που ενώνει γενιές
Σήμερα, σχεδόν έναν αιώνα μετά τα αποκαλυπτήρια του 1930, το Ηρώο εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο των επετειακών εκδηλώσεων της Καρύστου.
Εκεί πραγματοποιούνται οι επιμνημόσυνες δεήσεις, οι καταθέσεις στεφάνων και οι εκδηλώσεις απόδοσης τιμής στους πεσόντες.
Το μνημείο είναι παράλληλα ένα πολύτιμο κομμάτι της ιστορίας της ίδιας της πόλης.
Μας θυμίζει τους ανθρώπους που χάθηκαν στους πολέμους, αλλά και εκείνους που εργάστηκαν, προσέφεραν χρήματα και συνεργάστηκαν για να δημιουργήσουν έναν διαχρονικό τόπο μνήμης.
Ένα μνημείο, πολλές γενιές και δεκάδες ονόματα που αποτελούν μέρος της ιστορίας της Καρυστίας.
Αυτή την 28η Οκτωβρίου, ας σταθούμε για λίγο μπροστά στο Ηρώο της Καρύστου και ας γνωρίσουμε καλύτερα την ιστορία του.
Στη φωτογραφία: Το Ηρώο της Καρύστου στην πλατεία Αμαλίας, όπως διατηρείται σήμερα.
ΠΗΓΕΣ – ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ- Αδελφότητα Καρυστίων – Επίσημο ιστορικό αρχείο, «Σχετικά με εμάς». Περιλαμβάνει τις αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης του 1923, τις συμβάσεις του 1927 και του 1928, τα ποσά χρηματοδότησης, τους συντελεστές του έργου και την περιγραφή των αποκαλυπτηρίων.
https://adelfotitakarystion.gr/terms-and-conditions/ - Περιοδικό «Νέα από την Ελλάδα», τεύχος 57, Οκτώβριος 1930. Δημοσίευμα για τα αποκαλυπτήρια του Ηρώου Καρύστου, όπως παρατίθεται στο ιστορικό αρχείο της Αδελφότητας Καρυστίων.
- Ονομαστικός κατάλογος πεσόντων του 1940–1941, από το παλαιότερο αφιέρωμα του mykarystia. Για την οριστική ταυτοποίηση των επιγραφών απαιτείται αντιπαραβολή με τις μαρμάρινες πλάκες του Ηρώου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου