28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ – Η ΚΑΡΥΣΤΙΑ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΑΜΙΧΑΗΛ («ΝΙΚΗΤΑΣ»): Ο ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΛΥΒΙΑ ΚΑΡΥΣΤΟΥ ΠΟΥ ΠΟΛΕΜΗΣΕ ΣΤΗ ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΛΑΜΠΟΥΣΑΣ
3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1944 – Η συμμετοχή ενός Καρυστινού αγωνιστή σε μία από τις σημαντικότερες μάχες της Εθνικής Αντίστασης στην Εύβοια.
Η ιστορία της Κατοχής στην περιοχή του σημερινού Δήμου Καρύστου δεν περιορίζεται στα γεγονότα που διαδραματίστηκαν εντός των γεωγραφικών της ορίων. Περιλαμβάνει και τη δράση ανθρώπων που γεννήθηκαν στα χωριά της, εγκατέλειψαν την καθημερινότητά τους και συμμετείχαν στον ένοπλο αγώνα σε άλλες περιοχές της Ελλάδας.
Ένας από αυτούς ήταν ο Μιχάλης Παπαμιχαήλ, γνωστός στην Αντίσταση με το ψευδώνυμο «Νικήτας», ένας άνθρωπος από τα Καλύβια Καρύστου, του οποίου η διαδρομή συνδέθηκε με την πολεμική δράση του ΕΛΑΣ στην Εύβοια και ιδιαίτερα με την ιστορική μάχη της Λαμπούσας.
ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΛΥΒΙΑ ΚΑΡΥΣΤΟΥ ΣΤΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ
Ο Μιχάλης Παπαμιχαήλ γεννήθηκε το 1917 στα Καλύβια Καρύστου.
Προερχόταν από τον κόσμο της καθημερινής εργασίας. Από μικρή ηλικία αναγκάστηκε να δουλέψει και ασχολήθηκε επαγγελματικά με τη ραπτική.
Η ζωή του άλλαξε στα χρόνια της Κατοχής. Το 1941 εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας και συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση μέσα από τις τάξεις του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (ΕΛΑΣ).
Με το αντιστασιακό ψευδώνυμο «Νικήτας» πήρε μέρος σε πολλές πολεμικές επιχειρήσεις στην Εύβοια.
Η συμμετοχή του αποκτά ιδιαίτερη ιστορική σημασία επειδή έχει διασωθεί αφήγηση που φέρει το όνομά του και αναφέρεται σε μία από τις σημαντικότερες συγκρούσεις του Σεπτεμβρίου 1944.
3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1944 – Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΛΑΜΠΟΥΣΑΣ
Στις αρχές Σεπτεμβρίου 1944, ενώ η γερμανική κατοχή πλησίαζε στο τέλος της, ο ΕΛΑΣ πραγματοποιούσε στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον των κατοχικών δυνάμεων στην Εύβοια.
Στη θέση Λαμπούσα, στην ευρύτερη περιοχή του Αυλωναρίου και κοντά στο Αλιβέρι, οργανώθηκε ενέδρα εναντίον γερμανικής μηχανοκίνητης φάλαγγας που κινούνταν από την Κύμη προς το Αλιβέρι.
Στην επιχείρηση συμμετείχαν δυνάμεις του 3ου Τάγματος του 7ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ, με στρατιωτικό διοικητή τον Προκόπη Τζάνο, γνωστό ως «Λόγγο», και καπετάνιο τον Θανάση Τζάνο.
Η προετοιμασία της μάχης περιλάμβανε συλλογή πληροφοριών για τις κινήσεις των γερμανικών δυνάμεων, επιλογή κατάλληλης θέσης ενέδρας και συγκέντρωση ανταρτικών τμημάτων.
Η σύγκρουση υπήρξε σφοδρή. Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ κατόρθωσαν να πλήξουν αποφασιστικά τη γερμανική φάλαγγα, επιφέροντας σημαντικές απώλειες και καταστρέφοντας οχήματα.
Ανάμεσα στις απώλειες των ανταρτών ήταν και ο Βασίλης Μήτρου, που τραυματίστηκε σοβαρά και υπέκυψε στα τραύματά του.
Η μάχη της Λαμπούσας αποτελεί έκτοτε ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της αντιστασιακής ιστορίας της Εύβοιας.
Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ «ΝΙΚΗΤΑ» ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ
Ιδιαίτερη αξία για την τοπική ιστορία παρουσιάζει η αφήγηση που αποδίδεται στον Μιχάλη Παπαμιχαήλ.
Στο διασωζόμενο απόσπασμα, ο αγωνιστής από τα Καλύβια παρουσιάζεται να συμμετέχει προσωπικά στη μάχη, ως επικεφαλής ομάδας ανταρτών του 3ου Τάγματος.
Η μαρτυρία αναφέρεται στην επίθεση κατά της γερμανικής φάλαγγας, στη σφοδρότητα της σύγκρουσης, στη συμμετοχή των ανταρτικών και εφεδρικών δυνάμεων και στον καθοριστικό ρόλο των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής.
Καταγράφει επίσης τη συμμετοχή στελεχών όπως ο Κώστας Τσάκος («Πολικός»), ο Γιάννης Ηλίας («Επαμεινώνδας»), ο Δημήτρης Σάρλης («Αχιλλέας») και ο Ευάγγελος Καντούρος.
Στην ίδια αφήγηση περιλαμβάνονται αναφορές σε ραδιοφωνικές μεταδόσεις από το Λονδίνο σχετικά με την εξέλιξη και τη σημασία της μάχης. Οι μεταδόσεις αυτές μνημονεύονται επίσης σε μεταγενέστερες ιστορικές δημοσιεύσεις και αφιερώματα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας.
Οι περιγραφές των αγωνιστών αποτελούν πολύτιμες μαρτυρίες για τα γεγονότα, παρότι επιμέρους αριθμητικά στοιχεία διαφέρουν ανάμεσα στις διαθέσιμες καταγραφές.
Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΥΣΤΟ
Η περίπτωση του Μιχάλη Παπαμιχαήλ φωτίζει μια σημαντική πλευρά της ιστορίας της νότιας Εύβοιας.
Η αντιστασιακή δράση των κατοίκων δεν περιορίστηκε στα χωριά τους.
Αγωνιστές από την περιοχή της Καρύστου συμμετείχαν σε ανταρτικά τμήματα που επιχειρούσαν σε άλλα σημεία του νησιού, ενώ ιδιαίτερη ήταν η παρουσία τους στο 3ο Τάγμα του 7ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ.
Αυτό επιβεβαιώνεται και από ιστορική ερευνητική εργασία που παρουσιάστηκε το 2015 και κατέγραψε τη συμμετοχή ανθρώπων από την περιοχή της Καρύστου στην Εθνική Αντίσταση.
Ανάμεσα στα φωτογραφικά τεκμήρια της έρευνας περιλαμβάνεται και ομαδική φωτογραφία ανταρτών από την περιοχή, στην οποία κατονομάζεται ένας Μιχάλης Παπαμιχάλης, με γραφή επωνύμου που διαφέρει από εκείνη του «Νικήτα».
Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ
Η λήξη της γερμανικής κατοχής δεν σήμανε και το τέλος της πολεμικής διαδρομής του Μιχάλη Παπαμιχαήλ.
Κατά τη διάρκεια του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου εντάχθηκε στον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ).
Στα μετεμφυλιακά χρόνια αντιμετώπισε πολυετείς φυλακίσεις και εξορίες λόγω της πολιτικής και αγωνιστικής του δράσης.
Πέθανε στις 2 Ιουλίου 1998, σε ηλικία 81 ετών, και η κηδεία του πραγματοποιήθηκε στο Νεκροταφείο Αργυρούπολης.
Το δημοσίευμα που κατέγραψε τον θάνατό του διέσωσε και βασικά στοιχεία της προσωπικής του πορείας, από τα Καλύβια Καρύστου έως την ενεργό συμμετοχή του στην Αντίσταση.
ΕΝΑ ΟΝΟΜΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΛΥΒΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ
Η μάχη της Λαμπούσας έγινε έξω από τα σημερινά όρια του Δήμου Καρύστου, όμως η συμμετοχή του Μιχάλη Παπαμιχαήλ δημιουργεί έναν άμεσο και τεκμηριωμένο δεσμό με την τοπική μας ιστορία.
Ο «Νικήτας» ήταν ένας από τους ανθρώπους της περιοχής μας που συμμετείχαν ένοπλα στην αντίσταση κατά της γερμανικής κατοχής, αφήνοντας πίσω τους προσωπικές μαρτυρίες και ιστορικά ίχνη που αξίζει να αναζητούνται και να μελετώνται.
Η ανάδειξη της διαδρομής του δεν αφορά μόνο ένα πρόσωπο. Συμβάλλει στην κατανόηση της συμμετοχής των κατοίκων της Καρύστου και των χωριών της στα μεγάλα γεγονότα της δεκαετίας του 1940.
Γιατί η τοπική ιστορία δεν γράφεται μόνο στους τόπους όπου συνέβησαν οι μάχες, αλλά και μέσα από τις ζωές των ανθρώπων που συμμετείχαν σε αυτές.
ΠΗΓΕΣ – ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ
- Ριζοσπάστης, 4 Ιουλίου 1998, σελ. 6: «Πέθανε ο Μιχάλης Παπαμιχαήλ (Νικήτας)» – Βιογραφικά στοιχεία.
https://www.rizospastis.gr/story.do?id=3732367 - Eviaportal, 22 Σεπτεμβρίου 2011: «Εκδήλωση για τη μάχη της Λαμπούσας» – Αναφορά στη μαρτυρία του Παπαμιχαήλ και στους συμμετέχοντες.
https://eviaportal.gr/ekdhlosi-gia-ti-machi-tis-lampoysas/ - ΕΡΤ – Η Φωνή της Ελλάδας, 22 Μαρτίου 2024: «Από Στάχτη και Σιωπή – Η Εθνική Αντίσταση στην Εύβοια», ιστορική ραδιοφωνική παραγωγή.
https://vog.ert.gr/podcast/apo-staxti-kai-siopi-epeisodio-7-i-ethniki-antistasi-stin-eyvoia-22-03-2024/ - Ριζοσπάστης, 20 Ιουνίου 2015, σελ. 13: «Εκδήλωση τιμής για τους αγωνιστές της ΕΑΜικής Αντίστασης στη νότια Καρυστία» – Ιστορική έρευνα και φωτογραφικό υλικό.
https://www.rizospastis.gr/story.do?id=8487082
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου