Η κοπή πίτας της Κοινότητας Γραμπιά, θα γίνει την Τετάρτη 11 Φλεβάρη στις επτά το απόγευμα στο γραφείο της Κοινότητας.
Καλεσμένοι είστε όλοι να ανταλλάξετε ευχές και για να γίνει μια αφορμή να επισκεφθείτε το όμορφο χωριό του Γραμπιά.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΩΡΙΟ - ΡΩΤΗΣΑΜΕ ΤΟ GTP.
Το χωριό Γραμπιά είναι ένας μικρός παραδοσιακός οικισμός της δημοτικής ενότητας Κάρυστος, στο νοτιότερο τμήμα της Εύβοιας (Κεντρική Ελλάδα), με γοητευτική ιστορία συνδεδεμένη με την ευρύτερη ιστορική διαδρομή της περιοχής.
📌 Γεωγραφία και πρώτες μαρτυρίες
Το Γραμπιά βρίσκεται περίπου 3 χλμ. βόρεια-ανατολικά από την πόλη της Καρύστου, στους νοτιοδυτικούς πρόποδες του όρους Όχη σε υψόμετρο γύρω στα 240 μ. και αποτελεί μέρος της τοπικής κοινότητας που περιλαμβάνει επίσης τη Μεκουνίδα και τη Ρούκλια.
Αναφέρεται ιστορικά από τα χρόνια της Φραγκοκρατίας (μετά την άλωση της Εύβοιας από τους Φράγκους τον 13ο αιώνα), καθώς η περιοχή ήταν σημαντικός σταθμός για ύδρευση και δρόμους επικοινωνίας με το Κοκκινόκαστρο (Castello Rosso) της Καρύστου μέσω της αρχαίας ρωμαϊκής υδραγωγικής εγκατάστασης, τμήματα της οποίας σώζονται μέχρι σήμερα.
🏰 Η ιστορική σύνδεση με το Κοκκινόκαστρο
Κοντά στο Γραμπιά δεσπόζει το Κοκκινόκαστρο ή Castello Rosso, ένα μεσαιωνικό κάστρο που κυριαρχεί στο νοτιοανατολικό τμήμα της Καρυστίας. Το κάστρο αυτό χτίστηκε τον 13ο αιώνα από Λομβαρδούς ιππότες, πιθανώς από τον βαρόνο Ραβανό Δαλλεκατσιέρι, πάνω στα θεμέλια προηγούμενης βυζαντινής ακρόπολης.
Κατά τη διάρκεια της Φραγκοκρατίας και ύστερα, κατά τις περιόδους βυζαντινής, ενετικής και οθωμανικής διοίκησης, το Κοκκινόκαστρο αποτέλεσε στρατηγικό σημείο που προστάτευε την περιοχή. Οι κάτοικοι των γύρω οικισμών, όπως η Γραμπιά και οι Μύλοι, έφτιαξαν περί τα τείχη και γύρω από το κάστρο, αναζητώντας ασφάλεια από πειρατικές επιθέσεις και άλλες απειλές της εποχής.
🏡 Κοινωνική και οικονομική ζωή
Παρά τη μικρή του δημογραφική έκταση (με σχετικά λίγους μόνιμους κατοίκους), το Γραμπιά διατηρεί την παραδοσιακή του ταυτότητα. Η ζωή στο χωριό συνδέθηκε παραδοσιακά με τη γεωργία, την παραγωγή λαδιού και εσπεριδοειδών, και την αξιοποίηση των πηγών νερού στις ρεματιές του βουνού.
Ένα χαρακτηριστικό δείγμα της τοπικής παραγωγικής δραστηριότητας είναι οι παλιές ελαιοτριβικές εγκαταστάσεις και οι μύλοι της περιοχής, που μέχρι τις αρχές και τα μέσα του 20ού αιώνα αποτελούσαν σημαντικό στοιχείο της οικονομίας.
⛪ Θρησκευτική και πολιτιστική παράδοση
Στο Γραμπιά υπάρχουν παλιές εκκλησίες, όπως ο ναός της Αγίας Σοφίας, που φέρει στοιχεία τόσο από την περίοδο της τουρκοκρατίας όσο και της μεταγενέστερης ελληνικής περιόδου. Κατά την τουρκοκρατία πολλές εκκλησίες λειτουργούσαν εναλλάξ ως τζαμιά ή χώρους λατρείας ανάλογα με την εκάστοτε διοίκηση.
🗺️ Σύγχρονη εποχή
Σήμερα το Γραμπιά ανήκει στη δημοτική ενότητα Καρύστου σύμφωνα με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» και αποτελεί ένα από τα παραδοσιακά χωριά κοντά στην πόλη της Καρύστου, με ήπια τουριστική δραστηριότητα, πεζοπορικά μονοπάτια και πρόσβαση σε ιστορικά μνημεία της περιοχής.
🌿 Τοπικές παραδόσεις & τρόπος ζωής
Η Γραμπιά, όπως και τα περισσότερα μικρά χωριά γύρω από την Κάρυστο, κράτησε για πολλά χρόνια έναν αυτάρκη, αγροτοκτηνοτροφικό χαρακτήρα.
-
Οι οικογένειες ζούσαν κυρίως από ελαιόδεντρα, σιτηρά, κηπευτικά και λίγα ζώα.
-
Το λάδι ήταν βασικό προϊόν και παλιότερα λειτουργούσαν μικροί μύλοι στην περιοχή.
-
Η καθημερινότητα ήταν δεμένη με τις εποχές, τον καιρό και το βουνό της Όχης, που θεωρούνταν «ζωντανό» κομμάτι της ζωής τους.
Οι παλιοί λένε πως το χωριό ήταν ήσυχο αλλά δεμένο — «όλοι ήξεραν όλους».
⛪ Θρησκευτικά έθιμα
Η εκκλησία είχε πάντα κεντρικό ρόλο.
-
Τα πανηγύρια ήταν (και είναι) από τις λίγες ευκαιρίες να μαζευτεί κόσμος από γύρω χωριά.
-
Μετά τη λειτουργία ακολουθούσε κοινό φαγητό, κρασί και μουσική.
-
Οι γυναίκες του χωριού είχαν τον κύριο ρόλο στην προετοιμασία: ψωμιά, πίτες, γλυκά του ταψιού.
Ιδιαίτερη σημασία είχαν:
-
οι λιτανείες για προστασία από ανομβρία ή αρρώστιες,
-
τα τάματα για υγεία και καλή σοδειά.
🏰 Το Κοκκινόκαστρο και οι τοπικοί θρύλοι
Το Castello Rosso έχει γεννήσει πολλές ιστορίες.
🔸 Λέγεται πως:
-
υπήρχαν μυστικές στοές που έφταναν μέχρι χαμηλά, κοντά στους οικισμούς,
-
σε περιόδους επιδρομών οι κάτοικοι της Γραμπιάς ανέβαιναν στο κάστρο για προστασία,
-
κάποιοι μιλούν για θαμμένους θησαυρούς των Φράγκων ή των Ενετών (κλασικός αλλά αγαπημένος θρύλος 😄).
Το κόκκινο χρώμα του βράχου, ειδικά στο ηλιοβασίλεμα, έδινε την εντύπωση ότι το κάστρο «φλέγεται».
🪨 Δράκοι, νερά και η Όχη
Η περιοχή της Όχης είναι γεμάτη μύθους:
-
Οι δρακόσπιτες θεωρούνταν έργα «γιγάντων» ή δράκων.
-
Υπήρχαν ιστορίες για νεράιδες σε πηγές και ρεματιές κοντά στη Γραμπιά.
-
Οι μεγαλύτεροι προειδοποιούσαν τα παιδιά να μη βγαίνουν νύχτα «στα νερά».
Αυτές οι ιστορίες είχαν και πρακτικό σκοπό: να κρατούν τα παιδιά μακριά από επικίνδυνα σημεία.
🧭 Μνήμη και σύγχρονη ταυτότητα
Σήμερα η Γραμπιά:
-
έχει λίγους μόνιμους κατοίκους,
-
«ζωντανεύει» τα καλοκαίρια και τις γιορτές,
-
κρατά τη μνήμη της μέσα από αφηγήσεις, οικογενειακά σπίτια και εκκλησίες.
Για πολλούς είναι χωριό ρίζας — τόπος καταγωγής, όχι απλώς κατοικίας.
