Tέλος εποχής για τον ΖΥΓΟ..

 Ο Ζυγός έκλεισε και η  ιδιοκτήτρια Δήμητρα Συντελή μας αποχαιρετά με ένα συγκινητικό σημείωμα.

Τα 45 χρόνια είναι πολλά αλλά πέρασαν σαν το νερό. Όταν άνοιξε ο Ζυγός οι άνθρωποι της γενιάς μου είμασταν έφηβοι. Αμέσως έγινε το στέκι μας και ήταν ένα πολύβουο μελίσσι από χαρούμενα παιδιά που περνούσαν εκεί τις ελεύθερες ώρες τους, ιδιαίτερα τον χειμώνα.

Τότε, είχε και πατάρι και οι μυρωδιές από την πίτσα ανέβαιναν και μπλεκόντουσαν με τους καπνούς που γέμιζαν τον χώρο. Τότε δεν ήταν "Μη καπνιστών" τα μαγαζιά, ήταν όλα καπνιστών ..

Ο Ζυγός με τα χρόνια ομόρφηνε, μεγάλωσε, επεκτάθηκε το καλοκαίρι και εξυπηρέτησε κατοίκους και επισκέπτες αφήνοντας σε όλους άριστες εντυπώσεις.

Μαζί με το γράμμα της Δήμητρας, ήρθαν στην επιφάνεια και οι αναμνήσεις...Καλή συνέχεια στην οικογένεια Συντελή και ευχαριστούμε για τις υπηρεσίες της στην πόλη μας.

"Η μουσταλευριά"

" Mη τρώς άλλο! Είναι βαρύ! Θα πονέσει το στομάχι σου!" 

Αλλά το πιρούνι συνέχιζε να βυθίζεται σε αυτήν την χρυσή βελουδένια ζελατίνη που ξεκολλούσε από το πιάτο χωρίς να αφήνει ίχνος παρά μερικά ψιλοκομμένα καρύδια που είχαν ξεφύγει από το πιρούνι.

Τα πιάτα γέμιζαν τον μπουφέ στην τραπεζαρία, το τραπέζι της κουζίνας, και στο τέλος ότι έμενε σε μπολάκια που έφευγαν πρώτα πρώτα..

Η κούραση από τον τρύγο, το άρωμα από τα λιωμένα σταφύλια, η ζάλη από τον ήλιο, αντάλλαζαν την θέση τους με την ανυπομονησία πάνω από την κατσαρόλα που κόχλαζε, την άχνα της μουσταλευριάς και την λεπτή της γεύση που περιμέναμε έναν ολόκληρο χρόνο για να την γευτούμε όσο πιο πολύ μπορούμε.

Φυσικά, και τώρα κάνουμε στα σπίτια μας μουσταλευριά και ο κομμένος μούστος βρίσκεται έτοιμος κομμένος σε μπουκάλια.

 Όμως τότε η ιεροτελεστία της παρασκευής της με τον "δικό μας μούστο", όπως έλεγε με περηφάνια η κάθε νοικοκυρά, είχε άλλη νοστιμάδα. 

Τα πιάτα έφευγαν ένα ένα σκεπασμένα με υφαντές πετσέτες για τους συγγενείς και τους γειτόνους για να επιστρέψουν αργότερα με σπιτικά γλυκά.

Η παραζάλη του τρύγου έληγε επισήμως με την μουσταλευριά και οι ετοιμασίες για το μάζεμα της ελιάς, είχαν μόλις αρχίσει.

https://www.familytime.gr/pos-kovoume-ton-mousto/
 Η μουσταλευριά είναι ένα αγαπημένο έδεσμα και η παρασκευή της είναι σχετικά εύκολη, αρκεί να μας έχει πετύχει το κόψιμο του μούστου! Πως γίνεται όμως αυτή η διαδικασία και τι ακριβώς σημαίνει το “κόψιμο” του μούστου;

Ο μούστος λοιπόν είναι ο φρέσκος χυμός από τα σταφύλια μετά το πάτημα, και αποτελεί τη βάση για κρασί, αποστάγματα και άλλες παρασκευές, όπως πετιμέζι, μουσταλευριά, και παραδοσιακά γλυκά.

Το “κόψιμο” του μούστου είναι η διαδικασία διακοπής της φυσικής ζύμωσης του μούστου, που μετατρέπει τα σάκχαρα σε αλκοόλ. Αυτό γίνεται για να διατηρηθεί ο μούστος σε γλυκιά, μη ζυμωμένη μορφή…

Για να κόψουμε το μούστο, προσθέτουμε στάχτη από ξύλα ή ασπρόχωμα στον βρασμένο μούστο. Η προσθήκη αυτή βοηθά στην κατακάθιση των ανεπιθύμητων σωματιδίων και σταματά τη ζύμωση. Ο μούστος αφρίζει κατά το βράσιμο, και αφαιρείται ο αφρός προσεκτικά. Μετά από ψύξη και στασιμότητα για μια νύχτα, ο μούστος σουρώνεται, αφήνοντας το ίζημα πίσω, και είναι έτοιμος για χρήση ή φυλάσσεται στην κατάψυξη.

Πως κόβουμε τον μούστο

Με αφορμή την ανάρτηση της συνταγής για την παραδοσιακή μουσταλευριά Κρήτης, από τη μαμά μου, ακολουθεί και ο τρόπος που εμείς κόβουμε τον μούστο:

Στα 5 λίτρα μούστου θα χρειαστούμε 2 κουταλιές γεμάτες της σούπας, στάχτη από ξύλα.

Βάζουμε αρχικά τον μούστο σε μία κατσαρόλα να βράσει, ξαφρίζουμε καλά, στη συνέχεια τον κατεβάζουμε από τη φωτιά, αφήνουμε να κρυώσει λίγο (για 15 λεπτά) και μετά ρίχνουμε τη στάχτη. Ανακατεύουμε καλά και το αφήνουμε να σταθεί για 10-12 ώρες. Μετά αφαιρούμε την κρούστα που έχει σχηματιστεί στην επιφάνεια και αδειάζουμε σιγά σιγά τον μούστο σε μπουκάλια ή σε κάποιο άλλο σκεύος με προσοχή να μην ανακατευτεί με τη στάχτη που έχει κατακάτσει…Είναι καλύτερα να τον σουρώσουμε σε διπλό τουλουπάνι ή φίλτρο καφέ.

Έτοιμος λοιπόν ο μούστος μας για να φτιάξουμε μουσταλευριά, πετιμέζι ή μουστοκούλουρα, αλλά και για να τον διατηρήσουμε στην κατάψυξη για επόμενες χρήσεις!

Πανηγύρι στην Αγία Τριάδα στο Νικάσι Καρύστου." Η αναβίωση των αναμνήσεων..."

Σήμερα είναι του Αγίου Πνεύματος και η εκκλησία της Αγίας Τριάδας στο Νικάσι, για άλλη μια φορά συγκέντρωσε εκατοντάδες πιστών που παρακολούθησαν τον εσπερινό και την λειτουργία από την μια, αλλά και από την άλλη,συμμετείχαν στο μεγάλο πανηγύρι που ακολούθησε. Η Μαρία Κρίσιλια, οι αδελφού Χουντάση και ο Γιάννης Τσούρκας κράτησαν το κέφι ψηλά και η πίστα πήρε φωτιά..

Πολλή νεολαία παντού  γέμισαν τον χώρο νιάτα και οι μεγαλύτεροι τους καμάρωναν , όπως κάνουν πάντα ..Η πιτσιρικαρία είχε βρει τον δικό της χώρο από την άλλη πλευρά της μικρής γέφυρας που περνά πάνω από το ρέμα. Έκαναν τις δικές τους εξερευνήσεις με δισταχτικά βήματα πάνω στις ακανόνιστες πέτρες , βρήκαν βοήθεια να ισοροπήσουν  από τα μακριά κλαδιά των δέντρων, έριχναν νερά και γελούσαν με την καρδιά τους μιας και δεν υπήρχε κανείς να τους πει, "Προσέχετε! Μη! Θα πέσεις! Θα κρυώσεις!" Πως νιώθουν ότι έχουν κατακτήσει τον κόσμο όλο δίπλα στις όχθες του ρέματος, πως βρίσκουν τον δικό τους δρόμο μέσα από το παιχνίδι ! Τα μικρά παιδιά με τις χάρες και τις χαρές τους.

 

Τα πλατάνια μεγαλώνουν αργά και βασανιστικά, φυλακισμένα πίσω από τον τοίχο που χτίστηκε για να μην φαίνεται η κατολήσθηση που έγινε τότε και κατέστρεψε την υπέροχη ρεματιά.  Και ποιανού η καρδιά  δεν σφίγγεται όταν θυμάται το πως ήταν πριν την καταστροφή.. Τεράστια πλατάνια και λίες πέτρες απλωτές και μεγάλες που έφταναν μέχρι πάνω στην ράχη. Έτρεχαν τα νερά από παντού και πλάνταζε ο τόπος από την βουή .

Η αντίστοιχη πιτσιρικαρία ανέβαινε το μονοπάτι και εξερευνούσε την σπηλιά. Με κεριά φτάναμε μέχρι που ακούγαμε το νερό να τρέχει στο υπόγειο ποτάμι και βγαίναμε στο φως από το σκοτάδι με συνωμοτικό ύφος και λασπωμένα ρούχα.

Οι προσκυνητές με τα πράγματα φορτωμένα στα γαιδουράκια ανέβαιναν μέσα από τα μονοπάτια των χωριών για να φτάσουν στην εκκλησία και εκεί έστρωναν τα κιλίμια και έβγαζαν τα φαγητά που είχαν ετοιμάσει για το ολοήμερο πικνίκ τους. Πολλοί έμεναν εκεί από το βράδι . Είμαστε τυχεροί που έχουμε αναμνήσεις από την ανόθευτη φύση και ήμασταν μάρτυρες των θαυμάτων της.

Οι οργανωτές του πανηγυριού προσπάθησαν πάρα πολύ να το οργανώσουν και να ξεπεράσουν τις διάφορες δυσκολίες. Έγινε και μια λαχειοφόρος για να βγουν τα έξοδα της ορχήστρας και τα σουβλάκια είχαν την τιμητική τους όπως κάθε χρόνο. Κράτησαν και φέτος το έθιμο και ευχόμαστε να συνεχίσουν και του χρόνου στην διοργάνωση του πανηγυριού.

Αυτό που λείπει από τα πανηγύρια τα πάρα πολλά τελευταία χρόνια, είναι οι μικροπωλητές . Τα παιδικά μας μάτια δεν είχαν συνηθίσει να βλέπουν τόσα πολλά  παιχνίδια, και στην είσοδο προς την εκκλησία που ήταν απλωμένες οι πραμάτιες τους ,τα παιδάκια έσφιγγαν τα χέρια των γονιών τους, τους έσερναν και  κολλούσαν πάνω στα πολύχρωμα παιχνιδάκια. Έπεφταν πολλά δάκρυα αν δεν κατάφερναν να αποκτήσουν έναν μικρό πλαστικό θησαυρό αλλά αυτό ήταν σπάνιο μιας και οι γονείς υποχωρούσαν και διασκέδαζαν μετά με την χαρά του παιδιού.

Κάθε επίσκεψη στην Αγία Τριάδα είναι γεμάτη αναμνήσεις και εκεί στην μικρή πλατεία που στήθηκε το πανηγύρι, ενώθηκαν οι γενιές και κάποιοι πήραν την σκυτάλη να συνεχίσουν το έθιμο για να συνεχίσουν οι ιστορίες και να δημιουργηθούν νέες αναμνήσεις.

 

Μαθαίνοντας την πόλη μας.

Χτες το απόγευμα είδα ένα καθαρισμένο οικόπεδο από χόρτα και θάμνους που έκρυβαν τα απομεινάρια μιας παλαιότερης ζωής.

Όπως βλέπουμε και σε ανακαινισμένα παλαιά κτίσματα, υπάρχει μεγάλο οικόπεδο όπως υπήρχε σε όλα τα σπίτια, είτε μπροστά, είτε πίσω από το σπίτι.

Εκεί, υπήρχαν μπαξεβανικά, λουλούδια, μικρά καταλύματα για τα ζώα της οικογένειας πολλές φορές, όπως κότες, κουνέλια. Ακόμα μπορούσαμε να βρούμε κατσικούλες και προβατάκια καμιά φορά, ενώ δεν έλειπαν τα γαιδουράκια που ήταν το μεταφορικό μέσο της εποχής.

Έπαιρναν το γαιδούρακι η το μουλάρι , η το άλογο, για να πάνε στα κτήματα τους στον κάμπο  η στα χωριά όπου εργαζόντουσαν μέχρι να δύσει ο ήλιος.

Μπορεί να μένουμε σε μια μικρή η μεγαλύτερη πόλη αλλά πολλές φορές δεν βλέπουμε τα στοιχεία που την καθορίζουν, ίσως γιατί είναι πάντα εκεί και δεν μας προκαλεί εντύπωση. Είναι σαν τις διαφημήσεις στις αναρτήσεις που δεν τις κοιτάμε καν, αν και είναι εκεί για να τις δούμε.

Θυμάμαι όταν ήμουν στην δευτέρα Λυκείου ο καλός μας καθηγητής  μας μιλούσε για την πόλη μας και την αρχιτεκτονική της. Μας έψεγε γιατί δεν γνωρίζαμε τον χαρακτήρα της πόλης, μιας πόλης που άρχιζε να κατεδαφίζει παλαιά κτήρια για να ανεβάσουν τις πρώτες πολυκατοικίες.

Η εργασία μας ήταν να γυρίσουμε την πόλη και να κάνουμε μια μελέτη για το τι βλέπαμε. Μας είπε να προσέξουμε ακόμα και τα μπαλκόνια, τις σιδεριές, την αρχιτεκτονική, την σχέση των σπιτιών με τον αέρα και άλλα.

Πράγματι για πρώτη φορά σηκώσαμε τα μάτια και προσέξαμε τα όμορφα μπαλκόνια στα νεοκλασσικά, τα περίτεχνα σχέδια στα κάγκελα και τις πόρτες. (Μπορείτε να τα δείτε και σεις στο Μουσείο ΚΑΡΥΣΤΙΝΟ ΣΠΙΤΙ σε συνεννόηση με τον κ.Δεληγιάννη.)

Στα πιο φτωχικά σπίτια, τα δωμάτια στην σειρά με την πλάτη στον βοριά πάντα. Είτε φτωχικά είτε πλουσιότερα, η αρχιτεκτονική της περιοχής έχει τρία σχέδια κατατεθημένα στο πολυτεχνείο.

Το πρώτο είναι όπως το δίπατο η ενός ορόφου με τα κολονάκια , το δεύτερο με την στέγη με κλίση και με τα κεραμίδια και το τρίτο , όπως βλέπετε στην φωτογραφία. Οι διακοσμητικές κορνίζες υπάρχουν σε όλα τα σχέδια.

Στο πληθώρα των σχεδίων που βλέπουμε γύρω μας και δημιουργούν μια οπτική σύγχιση, ακόμα και αν δεν καταλαβαίνουμε, αισθανόμαστε όμως, ότι πόσο πιο ωραία θα ήταν η εικόνα της περιοχής μας αν είχαν συνεχιστεί τα κτίσματα να ακολουθούν την παραδοσιακή, δοκιμασμένη από τον χρόνο και την εμπειρία, αρχιτεκτονική της περιοχής μας.

όμορφα ανακαινισμένο πηγάδι

Αναμνήσεις και αναγέννηση στην πόλη

 Περπατώντας στον δρόμο για την παραλία ήρθαν οι αναμνήσεις τόσο ζωντανές σαν να ήταν μόλις χτες περασμένων καλοκαιριών της νιότης μου, και πολλών από σας πιστεύω.

Μια λαοθάλασσα με μυρωδιές που έσπαζαν την μύτη από τον Διόνυσο με το πιο γευστικό σουβλάκι της ζωής μας. Ίσως γιατί τότε το τρώγαμε χωρίς τύψεις. Ο Γλυκαμάν με την άσπρη του ποδιά να χαιρετά τον κόσμο, η Μανταλένα όπως και σήμερα, πιο κάτω η ταβέρνα του Κουνέλη και όλες οι ταβέρνες με της αυλές ανοιχτές στο πίσω μέρος. Ο δρόμος τελείωνε με την ταβέρνα του κ.Οικονόμου, εκεί που είναι τώρα το Γευσίπλους. Φυσικά ο Πελοπίδας , κλασσικό κρασοποτοίο σε παλιό κτίσμα με χοντρούς πέτρινους τοίχους.

Ήταν δύσκολο να περπατήσεις ανάμεσα στα τραπέζια αλλά κανείς δεν παραπονιόταν και είμασταν ευχαριστημένοι ντόπιοι και επισκέπτες.

Έμεινε ένα κτίσμα με τις ξύλινες παλιές του πόρτες να θυμίζουν εκείνα τα χρόνια, ένα από τα λίγα που δεν έχουν αλλάξει η, ανακαινιστεί.

Τι ωραία θα ήταν να το βλέπαμε και αυτό μια μέρα, να ξαναζωντανεύει και να στολίζει τον δρόμο μας.

Ένα από τα πράγματα που με γεμίζουν χαρά είναι η ανακαίνηση και αναστήλωση των παλιών σπιτιών στην πόλη μας.

Είναι όλα τόσο μα τόσο όμορφα! Με καλαισθησία και σεβασμό στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική αναδεικνύονται όλα τα όμορφα στοιχεία τους, και η πόλη μας βρίσκει πάλι κάποιο χαρακτήρα.

Όλα με την αυλή τους η, το κτήμα τους, δίνουν αέρα ανάμεσα στα σπίτια, ομορφαίνουν με λουλούδια και δέντρα. Τετράγωνο- τετράγωνο, όλο και περισσότερα γίνονται κομμάτια του παζλ που κάνει μια βόλτα στους δρόμους να αξίζει μόνο και μόνο, για να τα δει κάποιος.

Αναμνήσεις από το παρελθόν μετουσιώνονται σε ομορφιές του σήμερα και η ζωή προχωρά στον δικό της ανεξάρτητο και ανεξεχνίαστο ρυθμό.

Αναμνήσεις από ένα παιδικό Πάσχα.

 

Ήταν ένα Πάσχα χειμωνιάτικο και βροχερό χωμένο κάπου στα 10 χρόνια της ζωής μου το 1972.

Το μικρό σπίτι ζεσταινόταν με την ανάσα της σόμπας πετρελαίου και η μαμά μας είχε βάλει για ύπνο από νωρίς .

Όμως τα μάτια μου δεν έκλειναν. Την έβλεπα να ετοιμάζεται για την εκκλησία και ήθελα να πάω μαζί της στα 12 Ευαγγέλια. « Σήμερον κρεμάται επί ξύλου ο εν ύδασι την Γη κρεμάσας» «Στέφανον εξ ακανθών περιτίθεται ο των αγγέλων βασιλεύς».. Τριγύριζαν τα λόγια στο μυαλό μου και με όλη μου την ψυχή ήθελα να ψάλλω μαζί με τους ψάλτες , να δω τον Εσταυρωμένο στην σκοτεινή εκκλησία να δίνει την ευλογία του  και τα κεριά στα χέρια των πιστών να τρέμουν από την συγκίνηση της θλίψης για τα πάθη του Ιησού.

Η μαμά ήταν έτοιμη, κομψή και όμορφη με το όμορφο καινούργιο ταγιέρ και το ζεστό της πανωφόρι.

«Θέλω να έρθω και γω» της είπα παρακλητικά. «Κοιμήσου, κάνει κρύο, μπορεί και να χιονίσει» μου απάντησε και έφυγε βιαστικά για την εκκλησία.

Ο ύπνος όμως δεν ερχόταν και στο τέλος το αποφάσισα. Θα πήγαινα μόνη μου. Έκανε κρύο πράγματι και έβαλα τα μποτάκια μου τα παλιά, την μοναδική μου φούστα και ένα καφέ πουλόβερ. Το μπουφάν μου κόκκινο και χαρούμενο δεν ταίριαζε με την μέρα, αλλά δεν το σκέφτηκα ούτε για μια στιγμή. Έκλεισα την πόρτα πίσω μου και χάθηκα μέσα στο σκοτάδι. Η Εκκλησία δεν ήταν μακριά αλλά τα παιδιά δεν πήγαιναν πουθενά μόνα τους τότε μετά την δύση του ήλιου. Πόσο μάλλον, μια τέτοια μέρα που οι οικογένειες πήγαιναν όλοι μαζί στην εκκλησία με τα καλά τους. Δεν συνάντησα κανέναν στον δρόμο και όταν έφτασα ο κόσμος είχε ήδη γεμίσει ακόμα και το προαύλιο.

Η εκκλησία έλαμπε με όλους τους πολυέλαιους αναμμένους, τα ψαλτήρια γεμάτα κόσμο που έψαλλαν, οι πιστοί με κατάνυξη και σκυμμένο το κεφάλι πρόσεχαν την λειτουργία.

Έσπρωξα με θάρρος , είπα πολλά συγνώμη, και είδα πολλά βλέμματα γεμάτα ερωτήματα που δεν είχα καμιά απάντηση. Κατάφερα να φτάσω την μαμά, μπροστά μπροστά κοντά στο δεξιό ψαλτίρι. Της τράβηξα το μανίκι «μαμά ήρθα» της είπα πολύ χαρούμενη για την απόφαση μου. Εκείνη με κοίταξε έκπληκτη, οι κυρίες γέλασαν γύρω μου με κατανόηση, «’Ηθελε το παιδί νάρθει  και ήρθε» , η μαμά μου αμήχανη τους απάντησε, « ‘Εκανε κρύο τους είπα να μείνουν σπίτι, δεν περίμενα νάρθει μόνη της» ενώ κοίταζε το μπουφάν μου που ξεχώριζε σε όλη την εκκλησία. «Αυτά τα μποτάκια βρήκες να βάλεις? Δεν έχεις δέσει καλά ούτε τα κορδόνια» που είπε σκύβοντας « Θα νομίζει ο κόσμος ότι δεν έχεις τίποτα της προκοπής» και συνέχισε να ψάλλει τα  τροπάρια από το βιβλιαράκι.

Ήμουν έτοιμη να βάλω τα κλάματα, ένιωσα ότι ντρεπόταν για μένα. Ντρεπόταν που δεν ήμουν μια κομψή μικρή κυρία αλλά ένα ατημέλητο παιδί με παράταιρο μπουφάν.

Όμως εκείνη την ώρα, έκλεισαν τα φώτα, τα κεριά άναψαν και ο Εσταυρωμένος πέρασε μέσα από όλη την εκκλησία. Γυναίκες από τον γυναικωνίτη έριξαν άνθη, και πολλοί γονάτισαν στο πέρασμα του.

Η λειτουργία τελείωσε και συναντήσαμε τον μπαμπά μου που δεν είχε καταλάβει ακόμα το τι είχα κάνει. Γέλασε  ευχαριστημένος που είχα έρθει, γιατί εκείνος ήταν πιο πολύ της « εκκλησίας» από την μαμά μου.

 

Το υφαντό τραπεζομάντηλο.

Μεγάλη Τετάρτη σήμερα και οι ετοιμασίες για το Μεγάλο Σάββατο και την Ανάσταση του Κυρίου έχουν αρχίσει σε κάθε σπίτι.

«Τι θα στρώσω στο τραπέζι?» αναρωτιέται η κάθε νοικοκυρά και ανοίγει τα συρτάρια για να διαλέξει το πιο ταιριαστό.

Και εκεί ανάμεσα στα έτοιμα, είναι και τα υφαντά τραπεζόμάντηλα της προίκας με το μαλακό βαμβακερό ύφασμα και τις κόκκινες η μπλέ ρίγες. Η πάλι το ολόλευκο, το καλό, που είναι για τις «σχόλες» και τις γιορτές.

Το Πάσχα εκτός από Θρησκεία είναι και Παράδοση. Είναι μνήμες από τότε που όσοι είναι μεγαλύτεροι θυμούνται τα υφαντά στο τραπέζι και πάνω του όλα τα καλά της γης μαζί με όλη την προκοπή των νοικοκυραίων.

Τα μοσχοβολιστά πασχαλιάτικα κουλούρια, το ζυμωτό ψωμί, οι πίτες με το τραγανό φύλλο γεμάτη με άγρια χόρτα, διαλεγμένα ένα ένα με μετάνοια στην γη.

Όλα και τα πάντα, από τα χέρια βγαλμένα που δεν προλάβαιναν να ανάψουν την φωτιά, να ασβεστώσουν φρέσκο ασβέστη ακόμα και τους κορμούς των δέντρων, να καθαρίσουν, να μαγειρέψουν, να βγάλουν τα σερβίτσια, και μέχρι να ξαποστάσουν λίγο και να μαζευτεί το ανθρωπομάνι, έβγαινε και άλλη μια δουλειά που έπρεπε να τρέξουν.

Κούραση, μεγάλη κούραση, αλλά έπεφτε το μάτι στα « έργα των χεριών» όπως και στα έργα της ζωής, που δεν ήταν άλλα από τα παιδιά και τα εγγόνια, και κοίτα να δεις, πως η κούραση έφευγε και στην θέση της έμπαινε το κουράγιο για να βγει η γιορτινή μέρα.

Το  υφαντό τραπεζομάντηλο αν τόχεις, μη το κρύβεις. Είναι οι άνθρωποι σου που δεν είναι πια κοντά και σε κάθε άπλωμα του χεριού για να στρωθεί πάνω στο τραπέζι, είναι και μια θύμηση, και  μια πνευματική κάθαρση.

Είτε με ζέστη είτε με κρύο το Αναστάσιμο Φως , χάραζε τον σταυρό στην πόρτα και μετά έκαιγε πάντα το κερί του και έφερνε ελπίδα σε όλον τον κόσμο.

ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ ΚΑΙ ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ.

O δράκος και ο Λιανός στην Όχη.

 O δράκος και ο Λιανός στην Όχη.

Μια ιστορία που την διηγήθηκε κάτοικος του Κάβο Ντόρο

Μια φορά και ένα καιρό, πριν πολλά πολλά χρόνια, ζούσε ένας τσομπάνης ψηλά στην Όχη και το κονάκι του το είχε λίγο πιο κάτω από τα δρακόσπιτα, εκεί που ακόμα υπάρχουν τα κατάλοιπα και τα υπόλοιπα εκείνης της ζωής του.
Που λες λοιπόν, ήταν χειμώνας, έκανε κρύο και είχε ανάψει μια φωτιά να ζεσταθεί ενώ τυροκομούσε .Στην βιασύνη του πάνω όμως, του έπεσε ένα κομμάτι μανούρι μέσα στις στάχτες.
Ξαφνικά ακούστηκε ο γδούπος του δράκου που κατέβαινε από το δρακόσπιτο.
 Γκουπ, γκουπ, και ο Λιανός ,-αδυνατούλης όπως ήταν και για αυτό άλλωστε έτσι των έλεγαν, - άρχισε να τρέμει για την αναπόφευκτη συνάντηση του με τον δράκο.

- Τι κάνεις εδώ?
Ακούστηκε ο δράκος και το κτύπημα του ταρακούνησε όλο το μαντρί.
- Tίποτα, τίποτα! Εδώ τις δουλίτσες μου... Είπε τρομοκρατημένος ο Λιανός.
- Δεν πέφτεις στα γόνατα? Δεν φοβάσαι? Για κοίτα εδώ πως διαλύω την πέτρα!

Και παίρνει μια πέτρα , την σφίγγει στην χούφτα του και η πέτρα διαλύθηκε σε πετραδάκια.

Ο Λιανός θυμήθηκε τις ιστορίες των μεγαλυτέρων, για το ότι δηλ, ο δράκος μπορεί να ήταν δυνατός αλλά στο μυαλό τον νικούσες εύκολα αν δεν άφηνες τον τρόμο να σε καταλάβει, και αστραπιαία βάζει το χέρι του μέσα στις στάχτες, αρπάζει το μανούρι  που είχε πέσει εκεί, στυλώνει τα πόδια στην γη με δύναμη και απλώνει το χέρι του μπροστά στα μάτια του δράκου ενώ το έσφιγγε στην χούφτα του και η ζάρα άρχισε να τρέχει μέσα από τα δάκτυλα του.

-" Kοίτα!" . Του λέει ο Λιανός, "Εσύ , ολόκληρος δράκος την κάνεις πετραδάκια αλλά εγώ την στύβω την πέτρα και είμαι μια σταλιά άνθρωπος! Φύγε και μη σε ξαναδώ στα μέρη μου!

Ο Δράκος τρόμαξε από την δύναμη του Λιανού, και με βήματα πίσω έφυγε τρομοκρατημένος για την άλλη μεριά του βουνού.
Από εκείνη την ημέρα μέχρι και σήμερα δεν τον ξαναείδε κανείς, αλλά ο Λιανός πέρασε την ιστορία του και την μαθαίνουμε μέχρι και σήμερα και θαυμάζουμε την εξυπνάδα που νικά την δύναμη και τον φόβο του δράκου.


Σημείωση
Μανούρι, είναι το τυρί στην αρχή του, πριν να ψηθεί,
ζάρα είναι το υγρό που βγάζει το τυρί.

Aυτή η ιστορία έχει μεταφερθεί προφορικά από πολύ παλιά και την γράφουμε για να μείνει να θυμίζει τους θρύλους και τις ιστορίες που έλεγαν και πίστευαν οι άνθρωποι της υπαίθρου της περιοχής.

Τσούχτρες και καλαμάρια!

 

Σήμερα που η θάλασσα είναι γεμάτη μέδουσες,  θυμήθηκα μια άλλη τέτοια ζεστή μέρα πριν πολλά πολλά χρόνια. Πάμε πίσω στον χρόνο λοιπόν, στα μέσα της δεκαετίας του 70. Το νέο μας είχε ήδη προλάβει πριν καν ξεκινήσουμε για μπάνιο στην Κρεμάλα. Η Θάλασσα ήταν γεμάτη  μέδουσες και καλαμάρια!  Ένα τεράστο κοπάδι από καλαμάρια είχε γεμίσει την παραλία και ο αφρός της θάλασσας ήταν γκρι και πλοκαμένιος..Πολύς κόσμος κατέβηκε στην παραλία για να δει το φαινόμενο και η πιτσιρικαρία είχε ήδη ορμήσει μέσα στο νερό για να βγάλει τα καλαμάρια με τα χέρια.

Ο ήλιος είχε γεμίσει τον κουβά του με ζέστη και φως και τον έριχνε στον κόσμο και πάνω μας χωρίς τσιγκουνιές. Η άμμος έκαιγε και το νερό αναταραζόταν από παιδικά χέρια που τίναζαν την θάλασσα για να κάνουν κύμα και να βγάλουν όλο και περισσότερα καλαμάρια έξω στην αμμουδιά.

Ανάμεσα στα καλαμάρια όμως ήταν και πολλές τσούχτρες που άπλωναν τα πλοκάμια τους και άφηναν ανεξίτηλα τα ίχνη τους πάνω στο σώμα μας. Ανάμεσα στις φωνές ενθουσιασμού, ακουγόντουσαν και φωνές πόνου και εκείνη την μέρα, πολλά παιδιά αποκτήσαμε ένα ωραιότατο τατουάζ τσούχτρας που μας συνόδευσε για πολλά χρόνια.

Δεν μπορεί κανείς τελικά να ξέρει από πριν την κάθε  μέρα που ζει, σε ποιο αρχείο μνήμης θα καταχωρηθεί και πότε το μυαλό θα ανασύρει αυτό το αρχείο για το βάλει στα "αγαπημένα".. Αυτή η μακρινή μέρα έχει μπει στα αγαπημένα των αναμνήσεων γιατί όπως λέμε σήμερα, είχε # γέλιο#έκπληξη# παρέα# ωραίο καιρό# παιχνίδι# όλοι αγαπημένοι# καλοκαίρι.

Τα κορίτσια με τα "κομπινεζά" και τα παιδιά με τα μαγιό.

 Κάθε καλοκαίρι, εκεί στην άκρη της Κρεμάλας, στα βράχια που οδηγούσαν στον μικρό μώλο, έβλεπες παρέες παρέες, ηλικιωμένες γυναίκες να κάνουν μπάνιο φορώντας μαύρα κομπινεζόν.

Συνοδευόταν δε, από μεγάλο ψάθινο καπέλο δεμένα από πάνω με μαντήλι. Το τι γέλια κάναμε εμείς τα μικρά που τρέχαμε , σαν να πετούσαμε πάνω στις πέτρες μέχρι να πάμε στον μώλο και να αρχίσουμε τις βουτιές, δεν λέγεται! Όταν καμιά φορά τις ρωτούσαμε, "Γιατί δεν φοράτε μαγιό, θα ήταν πιο άνετο" μας ερχόταν η πληρωμένη απάντηση, "Δεν θέλουμε να σιχάνουμε τον κόσμο παιδί μου!"

Ατάραχες, αργόπλεκαν τα χέρια στα ρηχά, μιας και δεν ήξεραν καν μπάνιο, αντάλλαζαν τις κουβέντες της καθημερινότητας και ανάμεσα τους άκουγες και το κλασσικό, "Του πειραντά τις κλήρες, πως τρέχουν έτσι, θα χτυπήσουν και ποιος τα πάει στην μάνα τους μετά".

Περνούσαμε από πλήρη σκανάρισμα γιατί έπρεπε να θυμηθούν ποιανού είμαστε, αν είναι κάποιος μεγάλος μαζί, γιατί, "Τίνους πράματα μαθές κορίτσι πράμα μόνο του" και όλα αυτά χαλαρά χωρίς βιασύνη γιατί είχαν πια αναθέσει τις ευθύνες της καθημερινότητας στις κόρες η στις νύφες. Πιο πέρα οι νεότερες κυρίες ,γύρω στα πρώτα άντα με τα μοντέρνα σκουφάκια θαλάσσης, κολυμπούσαν στα βαθιά και οι γιαγιές , θαύμαζαν τα "ευρωπαικά" μαγιό. 

Οι φωτογραφίες ίσα ίσα είχαν προλάβει να γίνουν έγχρωμες , σαν τα μαγιό μας και τις πετσέτες μας που ρίχναμε γύρω στον λαιμό και κατηφορίζαμε χωρίς καν σαγιονάρες προς την θάλασσα. Όλη η γειτονιά ,αγόρια και κορίτσια χωρίς έννοια για τις "Βλαβερές ακτίνες του ήλιου" ,χωρίς αντιλιακά, χωρίς καρεκλάκια και ξαπλώστρες , γεμίζαμε την αμμουδιά και ζωηρεύαμε την θάλασσα με τις φωνές μας και τις βουτιές.

Εμείς τα Καρυστινά παιδιά που μέναμε από την δυτική πλευρά της πόλης ,δεν πηγαίναμε στο Κοχύλι παρά πολύ αργότερα. Η γειτονιά μας ήταν η Κρεμάλα, δηλ εκεί που ήταν το Αρχιπέλαγος, και η παραλία που στρίβει προς τα Οβρέικα. Η ανατολική πλευρά ανήκε σε όσους κατοικούσαν σε εκείνες τις γειτονιές και από ότι είχαμε ακούσει, τότε στα πρώτα χρόνια του 70, εκεί συνήθιζαν να πηγαίνουν οι "Αθηναίοι". Όπου "Αθηναίοι", όσοι ερχόντουσαν για διακοπές και όσοι Καρυστινοί επέστρεφαν για το καλοκαίρι. 

Πολλά λέγονται και γράφονται για την ανατροφή και το πόσο σημασία έχει για ήθη και τις εντυπώσεις και την συμπεριφορά των ανθρώπων. Εμείς που μεγαλώσαμε στις γειτονιές της Καρύστου γεννημένοι στα πρώτα χρόνια του 60, παίζαμε μέχρι τελικής πτώσης στους πρώτα χωμάτινους δρόμους και μετά ασφαλτοστρωμένους, λιώναμε στο κολύμπι, γεμίζαμε τους δρόμους με μπάλες και ποδήλατα μέχρι που άρχιζαν οι μαμάδες να φωνάζουν τα ονόματα μας για να "μαζευτείτε πια! Δεν χορτάσατε ακόμα", και όταν αποφασίζαμε να " μαζευτούμε", μπορεί να έπρεπε να υποστούμε και την λιγούνα..την πιο γνωστή παιδαγωγό εκείνων των χρόνων. 

Μέχρι την άλλη μέρα που αν δεν "έπαιρνε ο Θεός τον κόσμο" από τον αέρα, μας περίμενε μια άλλη μέρα καλοκαιρινού παιχνιδιού ,ενός παιχνιδιού που άρχισε να μειώνεται δραματικά όσο προχωρούσαμε στην εφηβεία.

Η νοικοκυρές στην Κάρυστο από κάποτε μέχρι τότε.

 

Γεννήθηκα στο 1962 και στην δεκαετία του 70 άρχισα την εκπαίδευση της καλής νοικοκυράς. Όπως όλα τα Καρυστινά κορίτσια, έπρεπε να μάθουμε τα μυστικά της νοικοκυροσύνης και να βοηθάμε στο σπίτι όπου και όπως μπορούσαμε. Φυσικά, το κάθε μάθημα είχε το θεωρητικό και το πρακτικό μέρος.

Στο πρακτικό μέρος, το σφουγγαρόπανο αν είχε φωνή, θα φώναζε γιατί το τρίβαμε με ζήλο πάνω στα μωσαικά και στα πατώματα. Όχι σφουγγαρίστρες! Αυτές ήταν για τις τεμπέλες. Κανένα πάτωμα δεν γυαλίστηκε ποτέ καλύτερα από εκείνες τις δεκαετίες του 70 και του 80. Αργότερα, ακόμα και οι παραδουλεύτρες αρνιόντουσαν να συμμετέχουν σε τέτοιες εξαντλητικές πρακτικές καθαριότητας. Μαθαίναμε να μαγειρεύουμε και με προσοχή να περιμένουμε την επιθεώρηση μαζί με την θεωρία για το τι κάναμε σωστό και τι θα έπρεπε να προσέξουμε την επόμενη φορά. Όχι μόνο το φαγητό αλλά απαραίτητο ήταν να μάθει η κάθε μέλλουσα νοικοκυρά και τα βασικά παραδοσιακά γλυκά. Όπως επίσης, μεγαλώνοντας έπρεπε να μάθει να κάνει γλυκά του κουταλιού όπως κυδώνι, βύσινο, σταφύλι, μελιτζανάκι και άλλα.

Εννοείται ότι η μύηση για την παρασκευή των ζυμαρικών άρχιζε και αυτή νωρίς.Μαζί με τις μητέρες,  τις γιαγιές, τις θείες η τις γειτόνισες, άπλωναν τον τραχανά, έκοβαν τις χυλοπίτες, έτριβαν τον φιδέ, και ανάμεσα σε καφέδες ,γέλια και κουτσομπολιά, οι ώρες περνούσαν όπως θα έλεγαν σήμερα, κάνοντας bonding.

"Η καλή νοικοκυρά φαίνεται από την απλωσταριά", ήταν το πιο συνηθισμένο μοτό και φροντίζαμε να απλώνουμε τα ρούχα στο σύρμα της αυλής τακτοποιημένα και με την σειρά. "Της καλής νοικοκυράς το σπίτι στράφτει" ..

Όλα έπρεπε να στράφτουν ειδικά στις γιορτές. Ολόκληρα νοικοκυριά έβγαιναν στις αυλές για να ασπριστεί το σπίτι, η να πλυθεί από το πάτωμα μέχρι το ταβάνι. Να μεταφερθούν στην αποθήκη τα καθημερινά για να μείνει χώρος για να υποδεχθεί η νοικοκυρά τους συγγενείς και τους καλεσμένους. Να στρώσει το τραπέζι , να απλώσει το καινούργιο ντρομίδι που ίσα ίσα είχε προλάβει η γιαγιά να τελειώσει στον εργαλιό. 

Κόκκινες και μαύρες ρίγες  στο πάτωμα, άσπρες πλεκτές στο χέρι κουβέρτες στα κρεβάτια και στα ντιβανομπάουλα που στολιζόντουσαν για την ημέρα.

Ήταν οι κουβέρτες της "μόστρας", που έδεναν με τις κοφτές κουρτίνες, τα καινούργια κεντήματα και ανάμεσα στα παινέματα για όλα αυτά, ερχόντουσαν καλοδεχούμενα και τα κοπλιμέντα για το νέο φουστάνι που ραβόταν ειδικά για την γιορτή του αντρός της κάθε νοικοκυράς.

Η κόρη φυσικά στον νεροχύτη να ετοιμάζει τον δίσκο, να πλένει τα ποτήρια και τα πιατέλα, και να ετοιμάζει τον δίσκο για τους νέους καλεσμένους. Το ντρομίδι αντικαταστάθηκε με χαλί στην δεκαετία του 70 και η γυαλιστερή τρανταφυλλί φορμάικα μαζί με τα ολοκαίνουργια μωσαικά έμοιαζαν να υπόσχονται ένα αισιόδοξο μέλλον που άφηνε πίσω τις δυσκολίες της νοικοκυροσύνης και γέμιζε την νοικοκυρά με νέα εργαλεία που θα έκαναν την ζωή της πιο εύκολη.

κουβέρτες πλεκτές από την γιαγιά Κούλα.

Είναι απίστευτο το πόσο γρήγορα άλλαζαν όλα! Μπήκε στην ζωή μας η τηλεόραση και η τζαμαρία γέμιζε καρέκλες για τον απογευματινό σινεμά..Η γειτονιά έπαιζε πάρα πολύ σημαντικό ρόλο στην καθημερινή ζωή  και ήμουν τυχερή, πάρα πολύ τυχερή που μεγάλωσα σε μια γειτονιά με τόσο καλούς ανθρώπους που τους αγαπούσα πάρα πολύ.  Γέλια, καφέδες , κεράσματα και απόλυτη ησυχία όταν ήταν η ώρα του Άγνωστου Πόλεμου. Η νοικοκυρά άρχιζε σιγά σιγά να βρήσκει χρόνο για τον εαυτό της, να ξεκουραστεί από το να ανάβει το καζάνι για να πλύνει.  Στο πατρικό μου ακόμα θυμάμαι το τζάκι, το βαρέλι με το νερό και το βαρέλι για το πετρέλαιο για την ξυλόσομπα. Ποιος να μας το έλεγε ότι είμαστε στο τσακ να την ξαναβάλουμε!!

Όσο πιο πολύ ελευθερωνόταν η νοικοκυρά, τόσο πιο πολύ έβρισκε δουλειά εκτός σπιτιού και όλο και περισσότερες γυναίκες άρχισαν να έχουν κάποια επαγγελματική ιδιότητα. Τα νέα κορίτσια, που ακόμα και στην δεκαετία του 70 κάθε καλοκαίρι πήγαιναν μαθητευόμενες σε κάποια μοδίστρα η αναλάμβαναν τις δουλειές -μιας οι μητέρες εργαζόντουσαν κάπου αλλού- η ασχολούνταν με τα περιβόλια η τα ζώα τους, άρχισαν να αμφισβητούν τον πατροπαράδοτο ρόλο τους και πολύ πολύ γρήγορα, ούτε καν σε μια δεκαετία τα πράγματα άλλαξαν τελείως. Τα περιβόλια χάθηκαν και τα δυόροφα του 70 γέμισαν τους δρόμους πριν παραδοθεί η πόλη στις άσχημες πολυκατοικίες. 

Δεν χρειάστηκε παρά να φτάσουμε τα πρώτα χρόνια του 90 για να εγκαταλήψουν οποιαδήποτε υποχρεωτική ενασχόληση με το νοικοκυριό, αρκεί να διαβάζουν για μια ποθητή θέση σε κάποια υπηρεσία η το όνειρο μιας μεγάλης καριέρας.

Όμως η γενιά η δική μου ,που μεγάλωσε στην γειτονιά μου και στις μικρές γειτονιές της τότε Καρύστου με τις μονοκατοικίες  τα νεοκλασσικά και τους κατοίκους που πιστεύαμε ήταν εκεί από πάντα, ακόμα έρχονται στιγμές που νιώθουμε ενοχές αν καθόμαστε και δεν κάνουμε κάτι παραγωγικό, ακόμα αντηχεί στο μυαλό μας η φωνή της γιαγιάς, 'Τι κάθεσαι σαν την αποζυμώστρα! Δουλειά δεν έχεις να κάνεις?"  Για να ακολουθήσει η σειρά των αναμνήσεων του πόσο μακριά ήταν το πηγάδι, που φύλαγαν την στάμνα δίπλα στο τζάκι, πότε φούρνιζαν το ψωμί και πότε έκαναν μπάνιο  στην σκάφη στο κατώι... "Τώρα! Όλα τα έχετε είστε και κουρασμένες!" 

Η αλήθεια είναι ότι δεν είχες και πολλά να πεις σε μια γυναίκα που δεν την προλάβαινε κανείς στις δουλειές γιατί η κυρά Κούλα η Σαραβανάκαινα ήταν μεγάλη μορφή. 

Η ζωή της νοικοκυράς έχει αλλάξει αλλά η αλλαγή σε εκείνες τις δεκαετίες του 70 και του 80 ήταν καταιγιστικές . Το να σε αποκαλούν "Καλή νοικοκυρά"  ήταν τίτλος τιμής που αντιστοιχούσε σε δεξιότητες αλλά και συμπεριφορά. Τήρηση κανόνων συμπεριφοράς προς την οικογένεια και την μικρή κοινότητα της γειτονιάς όπως και της ευρύτερης οικογένειας. Η νοικοκυρά, είχε την δική της ξεχωριστή υψηλή θέση στο σπιτικό της και σε καμιά περίπτωση δεν ήταν "δούλα" . 

Μπορεί να έλεγε  ότι "Αυτές είναι υποθέσεις των αντρόνε" αλλά ήταν μέρος των διακριτών ρόλων και αν το καλοσκεφτεί κανείς, πραγματικά δεν προλάβαινε να ασχοληθεί με τίποτα άλλο από όλες αυτές τις υποχρεώσεις. 

"Άλλαξε ο κόσμος παιδάκι μου και πια δεν τον γνωρίζω" συνήθιζε να λέει η γιαγιά μου όταν ήταν  κοντά στα 90 και αναρωτιέμαι αν φτάσω ποτέ στην ηλικία της , αν θα έχει μείνει τίποτα να αναγνωρίζω..