Κούλουμα στον Γραμπιά από τον σύλλογο ΚΑΣΤΕΛΛΟ ΡΟΣΣΟ!

 

Λύκος στην Ζαχαριά!

 "ΚΑΒΟΝΤΟΡΟΣ"

Kostis Togias ·

Λοιπόοοοον....Λύκος στην Ζαχαριά! στον ΚΑΒΟΝΤΟΡΟ. Πού; στα χωριά μας που δεν είχαμε ποτέ λύκους...Ήθελα να ήξερα εσείς που αφήνετε αυτά τα ζώα ελεύθερα τόσο μα τόσο ανεγκέφαλοι είστε?. Δεν καταλαβαίνετε ότι οι κτηνοτρόφοι μας δεν έχουν μάθει να συμβιώνουν με λύκους...Όταν οι λύκοι πεινάσουν θα πέσουν πάνω στα κοπάδια των κτηνοτρόφων...Ακόμα και οι ίδιοι μπορεί να κυνδηνέψουν! Ήθελα να ήξερα με ποιανού την άδεια αφήνετε τους λύκους στην περιοχή μας!!

Πρόσκληση για την κοπή πίτας της Κοινότητας Γραμπιά.

 

Η κοπή πίτας της Κοινότητας Γραμπιά, θα γίνει την Τετάρτη 11 Φλεβάρη στις επτά το απόγευμα στο γραφείο της Κοινότητας.

Καλεσμένοι είστε όλοι να ανταλλάξετε ευχές και για να γίνει μια αφορμή να επισκεφθείτε το όμορφο χωριό του Γραμπιά.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΩΡΙΟ - ΡΩΤΗΣΑΜΕ ΤΟ GTP.

Το χωριό Γραμπιά είναι ένας μικρός παραδοσιακός οικισμός της δημοτικής ενότητας Κάρυστος, στο νοτιότερο τμήμα της Εύβοιας (Κεντρική Ελλάδα), με γοητευτική ιστορία συνδεδεμένη με την ευρύτερη ιστορική διαδρομή της περιοχής.

📌 Γεωγραφία και πρώτες μαρτυρίες

Το Γραμπιά βρίσκεται περίπου 3 χλμ. βόρεια-ανατολικά από την πόλη της Καρύστου, στους νοτιοδυτικούς πρόποδες του όρους Όχη σε υψόμετρο γύρω στα 240 μ. και αποτελεί μέρος της τοπικής κοινότητας που περιλαμβάνει επίσης τη Μεκουνίδα και τη Ρούκλια.

Αναφέρεται ιστορικά από τα χρόνια της Φραγκοκρατίας (μετά την άλωση της Εύβοιας από τους Φράγκους τον 13ο αιώνα), καθώς η περιοχή ήταν σημαντικός σταθμός για ύδρευση και δρόμους επικοινωνίας με το Κοκκινόκαστρο (Castello Rosso) της Καρύστου μέσω της αρχαίας ρωμαϊκής υδραγωγικής εγκατάστασης, τμήματα της οποίας σώζονται μέχρι σήμερα.

🏰 Η ιστορική σύνδεση με το Κοκκινόκαστρο

Κοντά στο Γραμπιά δεσπόζει το Κοκκινόκαστρο ή Castello Rosso, ένα μεσαιωνικό κάστρο που κυριαρχεί στο νοτιοανατολικό τμήμα της Καρυστίας. Το κάστρο αυτό χτίστηκε τον 13ο αιώνα από Λομβαρδούς ιππότες, πιθανώς από τον βαρόνο Ραβανό Δαλλεκατσιέρι, πάνω στα θεμέλια προηγούμενης βυζαντινής ακρόπολης.

Κατά τη διάρκεια της Φραγκοκρατίας και ύστερα, κατά τις περιόδους βυζαντινής, ενετικής και οθωμανικής διοίκησης, το Κοκκινόκαστρο αποτέλεσε στρατηγικό σημείο που προστάτευε την περιοχή. Οι κάτοικοι των γύρω οικισμών, όπως η Γραμπιά και οι Μύλοι, έφτιαξαν περί τα τείχη και γύρω από το κάστρο, αναζητώντας ασφάλεια από πειρατικές επιθέσεις και άλλες απειλές της εποχής.

🏡 Κοινωνική και οικονομική ζωή

Παρά τη μικρή του δημογραφική έκταση (με σχετικά λίγους μόνιμους κατοίκους), το Γραμπιά διατηρεί την παραδοσιακή του ταυτότητα. Η ζωή στο χωριό συνδέθηκε παραδοσιακά με τη γεωργία, την παραγωγή λαδιού και εσπεριδοειδών, και την αξιοποίηση των πηγών νερού στις ρεματιές του βουνού.

Ένα χαρακτηριστικό δείγμα της τοπικής παραγωγικής δραστηριότητας είναι οι παλιές ελαιοτριβικές εγκαταστάσεις και οι μύλοι της περιοχής, που μέχρι τις αρχές και τα μέσα του 20ού αιώνα αποτελούσαν σημαντικό στοιχείο της οικονομίας.

⛪ Θρησκευτική και πολιτιστική παράδοση

Στο Γραμπιά υπάρχουν παλιές εκκλησίες, όπως ο ναός της Αγίας Σοφίας, που φέρει στοιχεία τόσο από την περίοδο της τουρκοκρατίας όσο και της μεταγενέστερης ελληνικής περιόδου. Κατά την τουρκοκρατία πολλές εκκλησίες λειτουργούσαν εναλλάξ ως τζαμιά ή χώρους λατρείας ανάλογα με την εκάστοτε διοίκηση.

🗺️ Σύγχρονη εποχή

Σήμερα το Γραμπιά ανήκει στη δημοτική ενότητα Καρύστου σύμφωνα με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» και αποτελεί ένα από τα παραδοσιακά χωριά κοντά στην πόλη της Καρύστου, με ήπια τουριστική δραστηριότητα, πεζοπορικά μονοπάτια και πρόσβαση σε ιστορικά μνημεία της περιοχής.

---

---

🌿 Τοπικές παραδόσεις & τρόπος ζωής

Η Γραμπιά, όπως και τα περισσότερα μικρά χωριά γύρω από την Κάρυστο, κράτησε για πολλά χρόνια έναν αυτάρκη, αγροτοκτηνοτροφικό χαρακτήρα.

• Οι οικογένειες ζούσαν κυρίως από ελαιόδεντρα, σιτηρά, κηπευτικά και λίγα ζώα.

• Το λάδι ήταν βασικό προϊόν και παλιότερα λειτουργούσαν μικροί μύλοι στην περιοχή.

• Η καθημερινότητα ήταν δεμένη με τις εποχές, τον καιρό και το βουνό της Όχης, που θεωρούνταν «ζωντανό» κομμάτι της ζωής τους.

Οι παλιοί λένε πως το χωριό ήταν ήσυχο αλλά δεμένο — «όλοι ήξεραν όλους».

---

⛪ Θρησκευτικά έθιμα

Η εκκλησία είχε πάντα κεντρικό ρόλο.

• Τα πανηγύρια ήταν (και είναι) από τις λίγες ευκαιρίες να μαζευτεί κόσμος από γύρω χωριά.

• Μετά τη λειτουργία ακολουθούσε κοινό φαγητό, κρασί και μουσική.

• Οι γυναίκες του χωριού είχαν τον κύριο ρόλο στην προετοιμασία: ψωμιά, πίτες, γλυκά του ταψιού.

Ιδιαίτερη σημασία είχαν:

• οι λιτανείες για προστασία από ανομβρία ή αρρώστιες,

• τα τάματα για υγεία και καλή σοδειά.

---

🏰 Το Κοκκινόκαστρο και οι τοπικοί θρύλοι

Το Castello Rosso έχει γεννήσει πολλές ιστορίες.

🔸 Λέγεται πως:

• υπήρχαν μυστικές στοές που έφταναν μέχρι χαμηλά, κοντά στους οικισμούς,

• σε περιόδους επιδρομών οι κάτοικοι της Γραμπιάς ανέβαιναν στο κάστρο για προστασία,

• κάποιοι μιλούν για θαμμένους θησαυρούς των Φράγκων ή των Ενετών (κλασικός αλλά αγαπημένος θρύλος 😄).

Το κόκκινο χρώμα του βράχου, ειδικά στο ηλιοβασίλεμα, έδινε την εντύπωση ότι το κάστρο «φλέγεται».

---

🪨 Δράκοι, νερά και η Όχη

Η περιοχή της Όχης είναι γεμάτη μύθους:

• Οι δρακόσπιτες θεωρούνταν έργα «γιγάντων» ή δράκων.

• Υπήρχαν ιστορίες για νεράιδες σε πηγές και ρεματιές κοντά στη Γραμπιά.

• Οι μεγαλύτεροι προειδοποιούσαν τα παιδιά να μη βγαίνουν νύχτα «στα νερά».

Αυτές οι ιστορίες είχαν και πρακτικό σκοπό: να κρατούν τα παιδιά μακριά από επικίνδυνα σημεία.

---

🧭 Μνήμη και σύγχρονη ταυτότητα

Σήμερα η Γραμπιά:

• έχει λίγους μόνιμους κατοίκους,

• «ζωντανεύει» τα καλοκαίρια και τις γιορτές,

• κρατά τη μνήμη της μέσα από αφηγήσεις, οικογενειακά σπίτια και εκκλησίες.

Για πολλούς είναι χωριό ρίζας — τόπος καταγωγής, όχι απλώς κατοικίας.

Μια βόλτα μέχρι τον Άγιο Δημήτριο..

Δεν μπορεί κάποιος να ακούσει η να πει κάτι για τον Άγιο Δημήτριο και να μην συμπεριλάβει και την παραλία που είναι από τις πιο διάσημες παραλίες της Νότιας Εύβοιας πολλά χρόνια τώρα.

Το χωριό είναι μέσα στο πράσινο και στην πλατεία με τα τεράστια πλατάνια είναι και η ταβέρνα του Βαγγέλη Στέφωση με εξαιρετικές νοστιμιές. Υπάρχουν επίσης και δύο καντίνες στην παραλία για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών και κατασκηνωτών όπως υπάρχει και ένα πολύ μεγάλο φυσικό πάρκινγκ. Ο δρόμος συνεχίζει για το Καλλιανιού και την μεγάλη και όμορφη παραλία του. Επίσης σε αυτό το κομμάτι του βουνού υπάρχουν δύο διάσημα και πολύ επισκέψιμα φαράγγια ξακουστά για την ομορφιά τους. Το φαράγγι του Αγίου Δημητρίου και βγαίνει στην ομώνυμη παραλία και το φαράγγι του Δημοσάρι που βγαίνει στην παραλία του Καλλιανιού.  Μέχρι εδώ καλά. Αλλά, γιατί? Γιατί? Και πάλι γιατί?

Γιατί ο δρόμος για εκεί να είναι έτσι όπως είναι? Κατά την ταπεινή μου γνώμη, όχι, δεν επιτρέπεται. Μόνο να σκεφτούμε ότι τον δρόμο τον χρησιμοποιούν μεγάλα λεωφορεία, επισκέπτες και κάθε λογής δυνατότητας αυτοκίνητα, μηχανές μικρές και μεγάλες ...Σε ένα τόσο πολυσύχναστο σημείο δεν θα έπρεπε να είναι ο δρόμος χωρίς λακούβες, χωρίς φθαρμένη άσφαλτο που σε ένα συγκεκριμένο σημείο ούτε το λεωφορείο δεν χωράει πάνω επειδή έχει χαλάσει? Γιατί οι επαγγελματίες να καταστρέφουν τα οχήματα τους και να κλείνουν εκδρομές για εκεί και όχι για αλλού?

Επιτρέπεται να είναι σε αυτό το χάλι ο δρόμος για την παραλία? Μόνο λίγο τσιμεντάκι σε ορισμένα σημεία και μετά χωρίς καν να προλάβεις να φτάσεις κάτω πρέπει να κλείσεις ραντεβού με το συνεργείο?

Οι ανεμογεννητρίες γυρίζουν στις γύρω κορφές και οι υποσχέσεις για να τις δεχτούν ακόμα αντηχούν στον αέρα περιπαιχτικά... Σφουπ...γυρίζουν οι έλικες, "θα σας κάνουμε δρόμους" σφουπ γυρίζουν και άλλο οι έλικες, "θα πέσουν λεφτά στο χωριό να το δείτε αγνώριστο" σφουπ και άλλη μία βόλτα, "Ο δρόμος για την παραλία θα γίνει κούκλα"...Μας έμειναν τα σφουπ γιατί για τα υπόλοιπα ...αστα.

Είναι κρίμα πράγματι, και δεν είμαι υπερβολική. Απλά, έτσι είναι τα πράγματα. Ας μπούν λοιπόν νέοι στόχοι και του χρόνου το καλοκαίρι, όλοι οι δρόμοι, χωρίς προβλήματα να οδηγούν στις ομορφιές του τόπου μας!      Π.χ Νικάσι και Αγία Τριάδα.

 

Μοντοφώλι και Παλαιά Χώρα! (Κάρυστος, κτίσματα με ιστορία!)

 

ΠΗΓΗ  http://disaki.blogspot.com/

Πέμπτη 24 Μαΐου 2012

Μοντοφώλι και Παλαιά Χώρα!

(Κάρυστος, κτίσματα με ιστορία!)

Στα ριζά του Λόφου που στεφανώνεται από το κάστρο της Καρύστου, στη θέση Παλιά Χώρα βρίσκεται η μεσαιωνική πρωτεύουσα της περιοχής. Από την αρχαιότητα ακόμα, η περιοχή ήταν το κέντρο της παρουσίας των Καρυστινών. Πολλά είναι τα ευρήματα που μαρτυρούν αυτή την παρουσία. Μερικά από τα αρχαία βρίσκονται σήμερα στο Μουσείο της πόλης.

Στην Παλιά Χώρα βρίσκεται ένα Κτήμα με μεγάλη ιστορία. 

Είναι το Κτήμα Μοντοφώλι. Ιστορικά στοιχεία μπορεί να δει κανείς στην επίσημη ιστοσελίδα του Κτήματος. http://www.montofoli.gr/?cat=3

Στο Κτήμα υπάρχουν τα ερείπια του ναού του Αγίου Μάρκου, που στην Τουρκοκρατία είχαν μετατραπεί σε στάβλους.

Μια μεγάλη σκάλα με 157 σκαλιά φτιαγμένη από αρχιτεκτονικά μέλη αρχαίων κτισμάτων οδηγεί στα κυρίως κτίρια από το μεγάλο αμπέλι που απλώνεται σε επίπεδα και κάνει το κτήμα  γνωστό για τα κρασιά του. Το καλοκαίρι πραγματοποιούνται ξεναγήσεις με δοκιμή κρασιών. Έχω πάρει μέρος στην πολύ αξιόλογη αυτή ξενάγηση δύο φορές. Πραγματικά αξίζει τον κόπο και κάθε φορά που κάποιος φίλος έρχεται στην Κάρυστο, πάντα του προτείνω τη συγκεκριμένη δραστηριότητα.

Γύρω από το κτήμα, στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν διάφορα ξωκλήσια αλλά και ερείπια παλιών εκκλησιών.

Εκεί που κάποτε ήταν η αρχαία ακρόπολη, είναι το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας σε ένα περιβάλλον πνιγμένο στο πράσινο. Δυστυχώς οι απανωτές φωτιές των τελευταίων χρόνων έχουν κάνει μεγάλη ζημιά και σε αυτή την περιοχή και δεν ξέρω τι κατάσταση επικρατεί τώρα. 

Στη θέση "Κορυδαλλοί¨ είναι οι Άγιοι Ανάργυροι

με το ενδιαφέρον εσωτερικό του, Άλλος ναός είναι αυτός της Μεταμόρφωσης (Αγία Σωτήρα), μέσα στα λεμονοπερίβολα (αναφορά και φωτογραφίες εδώ http://disaki.blogspot.com/2012/04/blog-post_11.html#more).

Ακόμα στο δρόμο προς Γραμπιά είναι ο Άγιος Νικόλαος

καθώς και τα ερείπια της Παναγιάς.

ΔΙΆΣΩΣΗ Κ ΣΥΝΤΉΡΗΣΗ ΜΝΗΜΕΊΩΝ Δ.Δ. ΓΡΑΜΠΙΑ-ΚΑΡΥΣΤΟΣ

ΔΙΆΣΩΣΗ Κ ΣΥΝΤΉΡΗΣΗ ΜΝΗΜΕΊΩΝ Δ.Δ. ΓΡΑΜΠΙΑ-ΚΑΡΥΣΤΟΣ

Date: Κυρ, 21 Νοε 2021, 14:46

                                  Προς: Αρχαιολογική Υπηρεσία Εύβοιας

                                  Κοιν.:. Υπουργείο Πολιτισμού κ Αθλητισμού

Με το παρόν θα ήθελα να σας γνωστοποιήσω τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε ως προς την συντήρηση των μνημείων της Τοπικής Κοινότητας Γραμπια και την διάσωση αυτών. 

Αρχικά, θα ήθελα να αναφερθώ στις πέντε Βρύσες του αύλειου χώρου ιερού ναού Αγίας Σοφίας στο κέντρο του οικισμού. Ο τοίχος έχει διογκωθεί με κίνδυνο κατάρρευσης, σε αυτήν την περίπτωση θα υποστεί μεγάλη ζημιά και το μνημείο "Πέντε Βρύσες". Θα ήθελα να επισημάνω επίσης ότι παρόμοιο περιστατικό συνέβη το 1935 και η αναστύλωση του μνημείου έγινε με δαπάνη της οικογένειας Κότσικα κ άλλων μεγάλων ευεργετών της Καρύστου. 

Στη συνέχεια, το μνημείο "Καμάρες" απο όπου διοχετεύεται το νερό προς τις δεξαμενές του κάστρου Castello Rosso, έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές με κίνδυνο κατάρρευσης. Για το εν λόγο μνημείο, έχει αποσταλεί σχετικό έγγραφο από την Κοινότητα Γραμπιά ζητώντας την κατάρτιση σχετικής μελέτης στήριξης, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει παρθεί καμία ενέργεια. 

Τέλος, θα ήθελα να αφερθώ στον τρίκλιτο Βυζαντινό Ναό της Ζωοδόχου Πηγής, στην τοποθεσία Μοντοφώλι, Β.Α. του οικισμού Μεκουνίδας. Μέρος του Ναού έχει ήδη καταρρεύσει λόγο κατολίσθησης του εδάφους. Καθώς ο Ναός ανήκει στην Βυζαντινή Αρχαιολογική Υπηρεσία, δεν επιτρέπεται καμία επισκευή χωρίς την έγκριση αυτής. Παρ' όλες τις αναφορές μας, μέχρι στιγμής δεν έχει ληφθεί καμία σχετική απόφαση κ ο Ναός οδηγείται σε πλήρη κατάρρευση. 

Παρακαλώ όπως προβείτε σε σχετικές άμεσες ενέργειες για την διάσωση των ανωτέρω αναφερθέντων μνημείων. 

Επισυνάπτονται σχετικές φωτογραφίες. 

Με εκτίμηση,

Μυλωνάς Ιωάννης.

Πρόεδρος Δ.Δ. Γραμπιά

 

 

Μαρτυρίες για την ζωή στο χωριό.

 

Yiannis Schizas

23 Αυγούστου 2020  · 

20 χρόνια πριν , είχα γνωρίσει τον μυλωνά της περιοχής του Πλατανιστού...Ήταν ένα γεροντάκι που σέρνονταν μαζί με την κυρά του, που φορούσε παπούτσια από σόλες λάστιχου αυτοκινήτου (!) δεμένες με ένα υλικό χ πάνω στα πόδια του, που δούλευε μετατρέποντας σε αλεύρι το λιγοστό σιτάρι των μικρών εκμεταλλεύσεων - ήταν 4-5 στρέμματα και δεν μπορούσαν (ούτε για πλάκα!) να εξυπηρετηθούν από τους μύλους του Αγίου Γεωργίου. Τα χρόνια πέρασαν, το γεροντάκι εξέλιπε, τα υλικά παραμένουν κλειδωμένα...Αξιοσημείωτο είναι ότι από αυτό το σημείο ξεκινάει πετρόχτιστο μονοπάτι που πηγαίνει Κάρυστο, ξεπερνώντας τις καμπύλες που κάνει ο σημερινός δρόμος...

ο