Κύριε Δήμαρχε, κυρίες και κύριοι Δημοτικοί Σύμβουλοι,
Θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο της Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ) για την αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ).
Μετά από επτά ολόκληρα χρόνια από την έναρξη της διαδικασίας αναθεώρησής του, καθώς και ύστερα από διαδοχικές παρατάσεις και αναβολές στην ολοκλήρωσή της, παρουσιάστηκε το λεγόμενο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ. Ωστόσο, κατά την άποψή μου, το προτεινόμενο πλαίσιο δεν συνιστά ουσιαστική μεταρρύθμιση, αλλά διατηρεί σε μεγάλο βαθμό το υφιστάμενο καθεστώς.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι, μέσω των μεταβατικών διατάξεων, επιχειρείται η διατήρηση σε ισχύ και η ουσιαστική νομιμοποίηση έργων που έχουν ήδη αδειοδοτηθεί ή βρίσκονται σε διαδικασία αδειοδότησης, χωρίς να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι σωρευτικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις που έχουν ήδη επιβαρύνει περιοχές όπως η Νότια Εύβοια.
Στην περιοχή μας είναι ήδη εγκατεστημένες 528 ανεμογεννήτριες, ενώ άλλες 195 διαθέτουν άδεια παραγωγής και 68 έργα βρίσκονται υπό αξιολόγηση.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ίδιου του Υπουργείου, το νέο Χωροταξικό Πλαίσιο αναμένεται να επηρεάσει μόνο έργα που διαθέτουν βεβαίωση παραγωγού, αλλά δεν έχουν ακόμη λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Με άλλα λόγια, βάσει των ίδιων των κυβερνητικών εκτιμήσεων, τα ήδη αδειοδοτημένα ή ώριμα έργα επαρκούν για την κάλυψη των ενεργειακών στόχων της χώρας έως το 2050.
Αυτό σημαίνει ότι το νέο πλαίσιο αφορά κυρίως έργα που ενδέχεται να υλοποιηθούν μετά το 2050.
Για πολλά χρόνια, η ανεπάρκεια του ισχύοντος χωροταξικού πλαισίου αποτελούσε βασικό επιχείρημα της αυτοδιοίκησης για την αδυναμία αποτελεσματικής παρέμβασης στον σχεδιασμό των έργων ΑΠΕ.
Σήμερα, όμως, δίνεται η δυνατότητα στους Δήμους να τοποθετηθούν θεσμικά και τεκμηριωμένα επί του νέου σχεδίου.
Υπενθυμίζω ότι πρόσφατα η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Στερεάς Ελλάδας αποφάσισε να ζητήσει νομοθετική ρύθμιση για την απαγόρευση εγκατάστασης νέων έργων ΑΠΕ στη Στερεά Ελλάδα, θεωρώντας ότι η Περιφέρεια έχει ήδη υπερβεί τα όρια της φέρουσας ικανότητάς της.
Θεωρώ ότι αποτελεί υποχρέωση όλων των Δημοτικών Συμβούλων να διεκδικήσουμε ουσιαστικό λόγο και αυξημένο ρόλο σε ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα τον τόπο μας, το περιβάλλον, την τοπική οικονομία και την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Για τον λόγο αυτό, σας καλώ να εξετάσουμε το σχέδιο του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ και να διαμορφώσουμε επίσημη θέση, καταθέτοντας τις απόψεις, τις παρατηρήσεις και τις αντιρρήσεις του Δήμου μας προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Ζητώ, συνεπώς, τη σύγκληση έκτακτου Δημοτικού Συμβουλίου με μοναδικό θέμα συζήτησης το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, ώστε να υπάρξει ουσιαστική ενημέρωση, διάλογος και λήψη σχετικής απόφασης από το ανώτατο συλλογικό όργανο του Δήμου.
Παρακάτω επισυνάπτω το κείμενο που συντάξαμε ως Επιτροπή, προκειμένου να αποτελέσει τη βάση της συζήτησης και να διαμορφώσουμε από κοινού τις τελικές θέσεις του Δήμου.
Με εκτίμηση,
Βαγγέλης Σφυρίδης
Δημοτικός Σύμβουλος
Ενστάσεις - Προτάσεις επί του σχεδίου του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ – Η περίπτωση της υπερκορεσμένης Καρυστίας (Νότια Εύβοια)
Με την παρούσα παρέμβαση, ως Δήμος Καρύστου καταθέτουμε τις θεσμικές και νομικές μας αντιρρήσεις επί του υπό διαβούλευση σχεδίου, αιτούμενοι την άμεση τροποποίηση και συμπλήρωση συγκεκριμένων διατάξεων με βάση το Σύνταγμα, το Ενωσιακό Δίκαιο και την πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ).
Καρυστία: Σύμβολο της Άναρχης Χωροθέτησης ΑΠΕ
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ έρχεται με τεράστια και αδικαιολόγητη καθυστέρηση ετών, αφήνοντας πίσω του μια ήδη συντελεσμένη και μη αναστρέψιμη περιβαλλοντική καταστροφή στην Καρυστία! Η καθυστέρηση αυτή παραβιάζει ευθέως τη ρητή επιταγή του Άρθρου 5 παρ. 5 του Νόμου 4447/2016, ο οποίος επιβάλλει την αναθεώρηση Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων ανά πενταετία.
Η περίπτωση της Καρυστίας αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της άναρχης υπερσυγκέντρωσης ΒAΠΕ στην Ελλάδα. Η Νότια Εύβοια έχει μετατραπεί εδώ και χρόνια σε μια απέραντη «βιομηχανική ζώνη» παραγωγής ενέργειας, γεγονός που αναδεικνύει τις χρόνιες παθογένειες της έλλειψης σχεδιασμού.΄Αυτή τη στιγμή στον Δήμο Καρύστου είναι ήδη εγκατεστημένες 528 ανεμογεννήτριες, ενώ αλλες 195 έχουν άδεια παραγωγού και 68 βρίσκονται υπό αξιολόγηση.
Σήμερα, το ζήτημα της Νότιας Εύβοιας συμπυκνώνει ακριβώς τις τρεις μεγάλες συγκρούσεις που το νέο χωροταξικό φιλοδοξεί να ρυθμίσει:
1. Ανεμογεννήτριες σε Προστατευόμενες Περιοχές NATURA
Στον Δήμο Καρύστου, εκατοντάδες ανεμογεννήτριες έχουν εγκατασταθεί μέσα σε ευαίσθητα οικοσυστήματα και ζώνες προστασίας NATURA, όπως το εμβληματικό όρος Όχη. Οι επεμβάσεις αυτές (διανοίξεις τεράστιων δρόμων, εκσκαφές, δίκτυα μεταφοράς κλπ.) αλλοίωσαν ανεπανόρθωτα τη βιοποικιλότητα και τους βιοτόπους σπάνιων ειδών.
Το νέο πλαισιο εισάγει περιορισμούς και απαγορεύσεις στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας NATURA, αναγνωρίζοντας έστω και αργά ότι η „πράσινη" ενέργεια δεν μπορεί να καταστρέφει το ίδιο το φυσικό περιβάλλον.
2. Ισοπέδωση σε μεγάλα υψόμετρα (Άνω των 1.200 μέτρων)
Οι κορυφογραμμές του όρους 'Οχη, που ξεπερνούν σε αρκετα σημεία τα 1.200 μέτρα, εχουν ήδη θηριώδεις κατασκευές, αλλάζοντας μόνιμα το ανάγλυφο των συγκεκριμένων ορεινών όγκων. Το νέο πλαίσιο θεσπίζει το οριζόντιο «στοπ» για νέα αιολικά έργα σε υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων. 'Ομως για την Καρυστία η ρύθμιση αυτή έρχεται αφού η ζημιά έχει ήδη γίνει.
3. Σύγκρουση με την Πρωτογενή παραγωγή, την Τουριστική και Οικονομική Ανάπτυξη
Η κτηνοτροφία και η μελισσοκομία έχουν δεχτεί μεγάλο πλήγμα λόγω της εκχέρσωσης χιλιάδων στρεμμάτων βοσκοτόπων και μελισσοτόπων. Σε αυτούς τους τομείς απασχολούνται πάνω από 1.000 οικογένειες.
Η Νότια Εύβοια διαθέτει τεράστιο τουριστικό εκτόπισμα (παραλίες, μονοπάτια, Δρακόσπιτα κλπ). Η οπτική και ακουστική όχληση από τις ανεμογεννήτριες που «αγγίζουν» τουριστικές ζώνες, οικισμούς και αρχαιολογικούς χώρους υποβάθμισε το τουριστικό προϊόν και την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την Καρυστία είναι ότι οι κανόνες του νέου χωροταξικού δεν έχουν αναδρομική ισχύ. Αυτό σημαίνει ότι τα εκατοντάδες έργα που λειτουργούν ήδη ή έχουν λάβει οριστικές εγκρίσεις (πριν τη θεσμοθέτηση του νέου πλαισίου) θα παραμείνουν στη θέση τους. Το νέο πλαίσιο θα λειτουργήσει ως «φρένο» μόνο για τη μελλοντική επέκταση, αφήνοντας στην Καρυστία το δύσκολο έργο της διαχείρισης μιας ήδη βιομηχανοποιημένης φύσης.
Πρόταση 1: Εφαρμογή των νέων περιορισμών και σε εκκρεμείς αιτήσεις που έχουν λάβει Βεβαίωση Παραγωγού. Μηδενικό περιθώριο νέας εγκατάστασης για τον Δήμο Καρύστου λόγω πρότερου υπερκορεσμού για κάθε μορφή βιομηχανικών ΑΠΕ. Η πρόβλεψη του σχεδίου να εξαιρέσει από τους νέους περιορισμούς τα έργα που έχουν ήδη καταθέσει «πλήρη φάκελο» —ανεξάρτητα από το τελικό στάδιο αδειοδότησής τους— ακυρώνει την ουσία του νέου ΕΧΠ.
Πρόταση 2: Υποχρέωση αποξήλωσης και πλήρους αποκατάστασης του φυσικού τοπίου για όσες ανεμογεννήτριες ολοκληρώνουν τον κύκλο ζωής τους (20ετία), χωρίς αυτόματο δικαίωμα αντικατάστασης (repowering). Πολλοί παλαιοί αιολικά σταθμοί πλησιάζουν στη συμπλήρωση της 20ετίας. Η αυτόματη αντικατάστασή τους (repowering) με ανεμογεννήτριες νέας τεχνολογίας (διπλάσιου ή τριπλάσιου μεγέθους) θα επιφέρει νέο, βαρύτερο γύρο περιβαλλοντικής υποβάθμισης στην περιοχή.
Πρόταση 3: Επιβολή ειδικού ανταποδοτικού τέλους «περιβαλλοντικής αποκατάστασης» στις εταιρείες που λειτουργούν ήδη έργα εντός NATURA. Τα έσοδα αυτά θα αποδίδονται απευθείας στην τοπική αυτοδιοίκηση με αποκλειστικό σκοπό τη χρηματοδότηση έργων περιβαλλοντικής αποκατάστασης και την στήριξη της τοπικής οικονομίας.
Πρόταση 4: Υποχρεωτικό αναδρομικό περιβαλλοντικό έλεγχο εντός ενός έτους από τη θεσμοθέτηση του πλαισίου για όλα τα υφιστάμενα αιολικά της Καρυστίας, με σκοπό την επιβολή πρόσθετων μέτρων μείωσης θορύβου (π.χ. αυτόματη παύση λειτουργίας σε ώρες κοινής ησυχίας ή συγκεκριμένες διευθύνσεις ανέμου κ.α).
Πρόταση 5: Επιβολή άμεσης αναστολής στην έκδοση νέων αδειών, καθώς και στην υλοποίηση των ήδη εκδοθεισών αδειών για αυτόνομους σταθμούς αποθήκευσης (μπαταρίες) εντός των ορίων του Δήμου Καρύστου. Ηδη δύο σταθμοί ετοιμαζονται να εγκατασταθούν στην Όχη εντός NATURA σε υψόμετρο 1.200μ. Επίσης προτείνουμε θέσπιση ελάχιστης ασφαλούς απόστασης τουλάχιστον 5 χιλιομέτρων για οποιονδήποτε σταθμό μπαταριών από τα όρια οικισμών, δασικών εκτάσεων, πηγών ύδρευσης και προστατευόμενων περιοχών.
