Οι νοικοκυρές που συνεχίζουν τις παραδόσεις είναι οι θεματοφύλακες της πολιτιστικής μας κληρονομίας . Μια από αυτές τις χρυσοχέρες - όπως τις λέμε- νοικοκυρές, είναι η Σπυριδούλα που μοιράζεται μαζί μας την εμπειρία της και την τέχνη της που συντροφεύει καθημερινές και ξεχωριστές στιγμές της ζωής της οικογένειας.
"ΠΕΡΊ ΆΡΤΟΥ" ...Ο ΛΌΓΟΣ.
Όπως το "κατά Ιωάννη" Ευαγγέλιο αρχίζει: "Εν αρχή ήν ο Λόγος καί ο Λόγος ήν προς τον Θεό και Θεός ήν ο Λόγος", έτσι και για νά φτιάξουμε ένα παραδοσιακό ψωμί, χρειαζόμαστε πραγματικό- παραδοσιακό προζύμι, αλεύρι και νερό!
Και λέω: "πραγματικό- παραδοσιακό", διότι τώρα τελευταία έχουν βαφτίσει προζύμι, το ζυμάρι πού κρατάνε από μαγιά πού έχουν ζυμώσει παλαιότερα!
...Αυτό δεν είναι παραδοσιακό προζύμι!
Το πραγματικό προζύμι, "το πιάνουν" οι νοικοκυρές μέ σταυρολούλουδα από την εορτή της Υψώσεως τού Τιμίου Σταυρού!
ΠΩΣ "ΠΙΆΝΟΥΜΕ" ΤΟ ΠΡΟΖΎΜΙ ΑΠΌ ΣΤΑΥΡΌΛΟΥΛΟΎΔΑ:
Την ημέρα τής Υψώσεως τού Τιμίου Σταυρού, παίρνουμε μαζί μας στην εκκλησία ένα ταπεράκι, πού έχουμε βάλει μέσα λίγο νερό και αλεύρι και τα έχουμε ανακατέψει έτσι ώστε να γίνει περίπου ένας χυλός.
Όταν θα προσκυνήσουμε τον Σταυρό και θα μάς δώσει ο ιερέας τα σταυρολούλουδα, κυρίως βασιλικό, γιατί με την ευωδία τού βασιλικού βρήκε η Αγία Ελένη τον Τίμιο Σταυρό τού Κυρίου μας, θα τα τοποθετήσουμε επάνω στο ταπεράκι με τον χυλό, όση ώρα γίνεται η Θεία Λειτουργία.
Όταν θα πάμε σπίτι μας, θα συνεχίσουμε να βάζουμε τα σταυρολούλουδα επάνω στο τάπερ με τον χυλό και ένα σταυρό ξύλινο ή μεταλλικό, ...ότι έχουμε, σταυρώνοντάς τα με το χέρι μας και λέγοντας το απολυτίκιο τής Υψώσεως τού Τιμίου Σταυρού 3 φορές:
"Σώσον Κύριε τόν λαόν σου καί ευλόγησον τήν κληρονομίαν σου, νίκας τοίς βασιλεύσιν κατά βαρβάρων δωρούμενος καί τό σόν φυλάττων διά τού Σταυρού σου πολίτευμα"!
Την άλλη μέρα, "ταΐζουμε" ξανά τον χυλό μας, με αλεύρι, κατά προτίμηση "σκληρό", κίτρινο δηλαδή & αγιασμό.
Το ξανασκεπάζουμε σταυρώνοντάς το και απαγγέλουμε πάλι κάνοντας το σημείο τού Σταυρού, το απολυτίκιο τής Υψώσεως τού Τιμίου Σταυρού, τρείς φορές. (Πάντα από πάνω του θα έχουμε ένα σταυρό: ...ξύλινο, σιδερένιο ό,τι σταυρός να είναι!)
Την τρίτη ημέρα, πού θα έχουν αρχίσει ήδη να φαίνονται φουσκαλίτσες στό χυλό μας, θα τού ξαναρίξουμε πάλι σκληρό αλεύρι και αγιασμό, για τελευταία φορά!
Το βράδυ της Τρίτης ημέρας, θα είναι έτοιμο το προζύμι μας!
Αυτή η "διαδικασία", συμβολίζει την τριήμερο Ανάσταση τού Χριστού, από την ταφή του!
Κάθε φορά πού θα ζυμώνουμε, θα κρατάμε λίγο από το καινούργιο ζυμάρι το οποίο θα το αφήνουμε να φουσκώνει όπως το ψωμί, για το επόμενο ζύμωμα, πριν το βάλουμε στο ψυγείο για να το διατηρήσουμε...
Πρέπει δε να το βγάζουμε από το ψυγείο την προηγούμενη ημέρα, ώστε να έρθει σέ θερμοκρασία δωματίου, τού ρίχνουμε και λίγο νεράκι χλιαρό, για να: .ξαναζυμώσουμε.
Και κάτι σημαντικό:
Στο προζύμι πού "φυλάμε" στο ψυγείο για το επόμενο ζύμωμα, δεν βάζουμε σουσάμι λάδι ή οτιδήποτε άλλο, πρέπει να το έχουμε "καθαρό", γιατί αν χρειαστεί να κάνουμε πρόσφορο, δεν επιτρέπεται να έχει "τίποτα" μέσα!
http://www.dolmadaki.gr/2021/09/blog-post.html?m=1
Επίσης όταν έχουμε γιορτές, ( Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Ανάσταση,15 Αύγουστο), σε γάμους, σέ βαφτίσεις, γενικά κάτι ξεχωριστό για την οικογενειακή μας ζωή, το ψωμί μας μπορούμε να το "κεντήσουμε" αναλόγως και να κάνουμε τίς λεγόμενες προβέντες:
Προβέντα για τον 15 Αύγουστο, με θέμα: "την Κοίμηση τής Παναγίας μας"!
Προβέντα Πρωτοχρονιάς.
Μέ "κυρίαρχο" τόν Σταυρό, γιά νά πάει καλά ο χρόνος, από πάνω γράφεται η χρονιά γιά τήν οποία έχει γίνει, κάτω δεξιά ένα κλωνάρι ελιάς, για να έχουνε καλή σοδειά οι νοικοκυραίοι επειδή έχουν ελαιόδεντρα και αριστερά στό 4ο τέταρτημόριο τού Σταυρού, έχουμε βάλει: Ένα βρέφος, γιατί τήν Πρωτοχρονιά εορτάζεται η 8η μέρα από τη γέννηση τού Χριστού & έχουμε τήν περιτομή Του, δύο ρόδια γιά καλοτυχία του σπιτικού καί τής οικογενείας του καί μία μέλισσα, για εργατικότητα & γιατί οι νοικοκυραίοι έχουν μελίσσια!
... Εδώ έχουμε μία προβέντα βάπτισης, πού τό μωρό ονομαζόταν Ιωάννης & έχουμε βάλει τα αρχικά του μικρού τού ονόματος & μέ ότι "ακολουθεί" τό μυστήριο, ...ότι θά γίνει χριστιανός!
Ένα μικρό βίντεο με διάφορες προβέντες από το μουσείο Άρτου.Αμφίκλειας.!
