ΠΟΙΟΣ ΜΠΑΖΩΝΕΙ ΤΟΝ ΥΓΡΌΤΟΠΟ ΚΑΡΎΣΤΟΥ ΣΉΜΕΡΑ;

Με την κλιμάκωση της κλιματικής αλλαγής, με τους παρατεταμένους καύσωνες και την λειψυδρία το ενδιαφέρον για την κατάσταση του κάμπου εκφράζεται από τον κόσμο όχι μόνο σε ιδιωτικές συζητήσεις από τους καλλιεργητές και κατοίκους, αλλά και δημόσια με την επιστολή του κ.Μαμμά σε σχέση με την λιμνοδεξαμενή αλλά και την κατάσταση που δημιουργείται στην περιοχή κοντά στην Ρηγιά, δηλ τον υδροβιότοπο που είναι μια από τις ανάσες της πόλης. Ας ενδιαφερθούμε γιατί το μόνο σίγουρο είναι ότι η κατάσταση θα χειροτερεύει και πρέπει να πάρουμε μέτρα άμεσα.

 ΠΟΙΟΣ ΜΠΑΖΩΝΕΙ ΤΟΝ ΥΓΡΌΤΟΠΟ ΚΑΡΎΣΤΟΥ ΣΉΜΕΡΑ;

Πληροφορίες που έφτασαν στον ΣΠΠΕΝΚ αναφέρουν επίχωση εκτάσεως του υγρότοπου Καρύστου για βιομηχανική χρήση.

ΥΓΡΟΤΟΠΟΣ ΚΑΡΎΣΤΟΥ

Μία παλιά ιστορία καταπάτησης και αλλεπάληλων παραβιάσεων του καθεστώτος Προστασίας του.

ΈΝΑ ΠΑΛΙΌ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ

Ο νοτιότερος υγρότοπος της Εύβοιας, βρίσκεται σε μικρό παράκτιο

κάμπο, 2 χλμ δυτικά της Καρύστου και καλύπτει περίπου 500 στρέμματα.

Είναι ένας συνδυασμός υπολειμμάτων παράκτιων ελών μαζί με ένα

σύμπλεγμα αποστραγγιστικών τάφρων, δύο μικρά ρέματα τον Ρηγιά και Καρκαλά και

δύο τεχνητές λίμνες.

Οι τεχνητές λίμνες καλύπτουν σήμερα λιγότερο από 15 στρέμματα

και δημιουργήθηκαν από την απόληψη αργίλου για τις μικρές βιοτεχνίες

κεραμοποιίας που λειτουργούσαν κάποτε στην περιοχή.

Μετά το 1970, λοιπόν, εμφανίστηκαν δύο τεχνητά λιμνία μεγάλης

βιολογικής αξίας: το τεχνητό λιμνίο Ψαθί και το τεχνητό λιμνίο Σουβάλας.

Αυτός ο κατακερματισμένος υγρότοπος βρίσκεται σε μια αγροτική –

κτηνοτροφική περιοχή πίσω από την δυτική παραλία της Καρύστου.

Ο κάμπος Καρύστου είναι ένα σπάνιο οικοσύστημα, το οποίο οφείλει

εν πολλοίς την δημιουργία και ύπαρξή του στα δύο κύρια ρέματα που τον

περιβάλλουν: τον Ποταμό Ρηγιά και τον Ποταμό Καρκαλά.

Οι προσχώσεις αυτών των

δύο ρεμάτων ευθύνονται, τόσο για τον εύφορο αυτόν κάμπο, όσο και για την

υπέροχη παραλία που σχηματίστηκε κατάντι.

Γύρω από τα δύο αυτά ρέματα, ο υψηλός υδροφόρος ορίζοντας

δημιουργεί δεκάδες μικρές εστίες υγροτοπικής βλάστησης.

ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Ο υγρότοπος της Καρύστου έχει αναγνωριστεί ως μια, από τις

σημαντικές περιοχές για την προστασία της Φύσης στην Ελλάδα σύμφωνα με την

απογραφή Corine – Biotopes Project της Ενωμένης Ευρώπης (1991).

Η περιοχή είναι σημαντική για την μεταναστευτική ορνιθοπανίδα,

λόγω της γεωγραφικής της θέσης στο νοτιότερο άκρο της Εύβοιας.

Έχουν καταγραφεί 188 είδη πτηνών και από αυτά 51 είδη έχουν

καταγραφεί αποκλειστικά στον υγρότοπο και πουθενά αλλού στην ευρύτερη περιοχή

της Νότιας Καρυστίας. Συνολικά 48 είδη πτηνών που καταγράφηκαν στον Κάμπο της ΚΑΡΎΣΤΟΥ αναφέρονται ως αυστηρά προστατευόμενα είδη στον κατάλογο του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας 79/409/ΕΟΚ.

Μεγάλη αξία για την βιοποικιλότητα έχει η ύπαρξη γλυκού νερού

όλον τον χρόνο.

Υπάρχει μεγάλη ποικιλία οικοτόπων με είδη χλωρίδας που δεν έχουν μεγάλη εξάπλωση σε άλλες περιοχές και απουσιάζουν από τα περισσότερα νησιά του Αιγαίου.

Περαιτέρω εδώ σώζεται ένας από τους τελευταίους εναπομείναντες

πληθυσμούς ενυδρίδας (Lutra lutra) στη Νότια, Εύβοια.

ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

Σχεδόν όλη η περιοχή του κάμπου Καρύστου ακόμη και οι μικρές

τεχνητές λίμνες είναι ιδιοκτήτες εκτάσεις.

Κάτω από τέτοιες συνθήκες η προώθηση ζωνών προστασίας είναι πολύ

δύσκολη.

Το 1989 έγινε ειδική πρόταση της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρίας χωρίς ουσιώδη αποτελέσματα.

Η ειδική περιβαλλοντική μελέτη της ευρύτερης περιοχής πρότεινε

την δημιουργία Ζώνης Οικοανάπτυξης (Ζώνη Β Ειδικών Ρυθμίσεων) σε 1.600

στρέμματα του Κάμπου για να διατηρηθεί ο αγροτικός χαρακτήρας της περιοχής και

να μην προχωρήσει η απρογραμμάτιστη και άναρχη δόμηση.

Ολες οι προσπάθειες προστασίας, όπως και η ένταξη του Κάμπου Καρύστου στον κατάλογο Φύση 2000, παρεμποδίζονταν συστηματικά από τους ιδιοκτήτες της περιοχής, ίσως και λόγω ελλιπούς ενημέρωσης για τις επιπτώσεις στις ιδιοκτησίες τους από την θέσπιση καθεστώτος Προστασίας της περιοχής.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 κάποιοι ντόπιοι έκαναν κάτι ανείπωτο από τον φόβο και την οργή τους ενάντια στην εμπλοκή της ιδιωτικής τους περιουσίας στην προτεινόμενη προστατευόμενη περιοχή του Natura 2000:

Κόβουν πάνω από 200 ιτιές που καλύπτουν το ρέμα της μεσαίας Ρηγιάς και ξεφορτώνουν μερικές εκατοντάδες φορτία φορτηγών από άχρηστα υλικά εργοταξίων στους παράκτιους υγρότοπους της Ρηγιάς και γεμίζουν τις τεχνητές λίμνες της Σουβάλας.

Τα θεμέλια δύο μεγάλων κτηρίων χτίστηκαν επίσης στην μέση του

Rigia Marsh σε μια προσπάθεια να αποδειχθεί ότι η (υγρή) γη είναι ΙΔΙΩΤΙΚΗ…

Παράνομες επιχωματώσεις συνεχίστηκαν και σε άλλα σημεία παράκτιων ελών.

Επιπρόσθετα όλων αυτών, αποφασίζεται κατά καιρούς από τον Δήμο Καρύστου με πρόχειρες μελέτες ή από ιδιωτική πρωτοβουλία αυθαιρέτως και στις

δύο περιπτώσεις, να διανοιχθούν όλες οι κοίτες των ρεμάτων της περιοχής, κάτι

που έχει ως αποτέλεσμα την εκτεταμένη εκχέρσωση της παραρρεμάτιας βλάστησης και την επιπρόσθετη αλλοίωση των υγροτοπικών χαρακτηριστικών της περιοχής.

Κάτω από συνθήκες ανοικτής αντίθεσης των κατοίκων είναι δύσκολο να διεξαχθούν προσπάθειες ενημέρωσης η Προστασίας.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

1) Οργανωμένη εκστρατεία ενημέρωσης και Διαβούλευσης για την

εύρεση λύσεων στην πόλωση που υπάρχει στο θέμα της δημιουργίας ζωνών προστασίας

στον Κάμπο με πρωτοβουλία της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και του ΣΠΠΕΝΚ.

2) Αγορά της μικρής τεχνητής λίμνης στην θέση Ψαθί (συνολικής έκτασης 7 στρεμμάτων) από ιδιωτικό ή δημόσιο Φορέα με σκοπό την διατήρηση της

για την περιβαλλοντική εκπαίδευση και τον οικοτουρισμό.

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

Ο Κάμπος βρίσκεται δίπλα στην πιο μεγάλη και δημοφιλή παραλία της Νότιας Καρυστίας την Δυτική παραλία της Καρύστου.

Εποχιακά υπάρχει κορεσμός τουριστών και κυρίως παραθεριστών από την Αττική.

Σήμερα δεν υπάρχει καμμιά οικοτουριστική ανάπτυξη στην περιοχή

και το Κέντρο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης στα Καλύβια δεν εκπληρώνει τον σκοπό

για τον οποίο δημιουργήθηκε.

Ο Κάμπος αποτελεί ένα ζωντανό σχολείο Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης καθώς και ένα σπάνιο δείγμα υγρότοπου γλυκού νερού.

Περιβαλλοντικά η περιοχή συνδέεται άμεσα με την ευρύτερη περιοχή της Όχης και έχει προταθεί να συμπεριληφθεί εντός μιας ευρύτερης προστευόμενης περιοχής (στην κατηγορία Περιοχής Οικοανάπτυξης), που θα ονομαστεί «Περιοχή της Όχης».

Η παραπάνω πρόταση που έγινε πριν από πολλά χρόνια και έχει παγώσει λόγω της έλλειψης σχετικού ενδιαφέροντος από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και την άγνοια των κατοίκων, πρέπει να ζωντανέψει πάλι με την βοήθεια της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδος και τοπικών συλλόγων και φορέων, όπως ο Τουριστικός Σύλλογος Καρύστου και ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Νότιας Καρυστίας.

Η ενημέρωση των κατοίκων του Δήμου Καρύστου με την οργάνωση

ημερίδων είναι εντελώς απαραίτητη ώστε να καταλάβουν την αξία αυτού του

υγρότοπου και την συμβολή του ως πόλος έλξης επισκεπτών, στην περιοχή με την

κατάλληλη οργάνωση.

Σήμερα που η υποβάθμιση του βουνού Όχη από την υπερσυσσώρευση

Αιολικών Σταθμών συνεχίζεται, είναι εντελώς απαραίτητο να προστατευτεί ο

υγρότοπος σαν καταφύγιο της άγριας φύσης της Νότιας Καρυστίας παράλληλα με τον

αγώνα για να μπει ένα τέλος στην μετατροπή της περιοχής σε Βιομηχανία παραγωγής

Αιολικής Ενέργειας.

Βασιλική Βαρελα

Πολιτικός Μηχανικός

Μέλος ΔΣ του ΣΠΠΕΝΚ

https://arxeion-politismou.gr/.../11/ygrotopos-karystou.html

ΝΕΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΑΡΥΣΤΙΑΣ (ΣΠΠΕΝΚ)

 

ΝΕΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΑΡΥΣΤΙΑΣ (ΣΠΠΕΝΚ)

Ενημερώνουμε τα μέλη μας ότι στην Γενική Συνέλευση του ΣΠΠΕΝΚ στις 10-8-2025 έγινε εκλογή νέου Διοικητικού Συμβουλίου το οποίο συγκροτήθηκε ως εξής:

Χρυσή Μπερέτη - Πρόεδρος

Κατερίνα Αποστολάτου - Αντιπρόεδρος

Θανάσης Μπινιάρης - Γραμματέας

Πάνος Κοροπούλης - Ταμίας

Βασιλική Βαρελά - Δημόσιες Σχέσεις

Μαρία Φωτεινού - μέλος

Στρατούλα Γιαννοπούλου - μέλος

James Brown - μέλος

Μελίνα Στυλιανού - μέλος

Πρόσκληση από το ΧΕΡΙ ΧΕΡΙ στην συναυλία της Μουσικής Σχολής Σέβης Στελιάτου στο υπαίθριο θέατρο Καρύστου στις 27 Αυγούστου.

Μια σημαντική πρόσκληση για την στήριξη του Συλλόγου Προστασίας Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Καρύστου που θα πρέπει όλοι να ανταποκριθούμε και να στηρίξουμε με μόνο 5 ευρώ τον σύλλογο ενώ θα περάσουμε πάρα πολύ ωραία με τα τραγούδια που θα ακούσουμε.

Ελπίζω να γεμίσουμε το θέατρο και να προσφέρουμε όλοι μαζί μια οικονομική αλλά και ψυχολογική υποστήριξη σε όλα τα μέλη του συλλόγου.

 

Στην δυτική παραλία..

 9 Αυγούστου , βράδυ, πανέληνος, αέρας, το βράδυ μαζεύει καλούμα στον αετό του καλοκαιριού και μεις το κοιτάμε να κάνει τούμπες στον αέρα και να περιμένουμε να το δούμε να ζυγιάζεται περήφανα και ήρεμα για ακόμα λίγο μέσα στο άπειρο γαλάζιο του ουρανού και της θάλασσας.

Μπορεί να συμβαίνουν πολλά που μας πονάνε το μυαλό να τα σκεφτόμαστε αλλά που δεν αντέχει η καρδιά μας να τα αισθανθεί και έτσι τα αφήνουμε να περνούν και προσπαθούμε να μην μας αγγίζουν.

Όπως όταν περπατάμε σε πολυσύχναστο δρόμο και προσπαθούμε να μην αγγίζουμε τους διπλανούς μας, περνάμε ξυστά και ίσως μόνο να αγγίζουμε τα μπράτσα μας ζητώντας συγγνώμη.

9 Αυγούστου με πολύ κόσμο στις παραλίες . Σειρά τα καρεκλάκια κάτω από τα δέντρα, παιδιά που παίζουν ανέμελα, ηλικιωμένοι που κάνουν τον σταυρό τους μόλις τα πόδια τους αγγίζουν το νερό, γονείς που γελούν δυνατά κρατώντας τα παιδιά τους και μια σανίδα που χάνεται στο βάθος του ορίζοντα με μια φιγούρα να κάνει κουπί. Που βγήκε αυτός ο άνθρωπος? Που πήγε? Που πάνε έτσι ανέμελα σε ξένα νερά?  Ποιος ξέρει..

Το πρωί τα χελιδόνια κάνουν βόλτες κοντά εκεί που σκάει το κύμμα . Μαύρες σαιτιές πάνω από το ατλαζένιο μπλε , οι δύο κύκνοι λικνίζονται υπεροπτικά και βολτάρουν από την μια άκρη μέχρι την άλλη , εκεί και αυτοί, έξω έξω, παίρνουν πόζες για φωτογραφίες και μετά, φλαπ φλαπ, ξεκινούν πάλι την διαδρομή τους, πέρα δώθε , πέρα δώθε.

Πιο πάνω στον δρόμο, άλλοι τρέχουν άλλοι περπατούν βιαστικά, οι εντολές γιατρού έχουν πιάσει τόπο και κάθε χρόνο όλο και περισσότεροι γυμνάζονται είτε εντατικά είτε χαλαρά  σε όλη την δυτική παραλία.

Το καλοκαίρι θέλει και τις συνήθειες του. Να νιώθεις σαν το σπίτι σου στην άμμο. Γι αυτό πολλοί προτιμούν να πηγαίνουν στο ίδιο σημείο. 

9 Αυγούστου με μποφώρ που έσπασαν κλαδιά και έδιωξαν μακριά πολλούς αλλά σε λίγο ο αέρας θα πέσει και η παραλία θα γεμίζει χαρούμενες παρέες που θα χαρούν χωρίς φόβο τις ομορφιές της.

Σκάβουμε -επιδιορθώνουμε τις βλάβες αλλά όχι τον δρόμο, γιατί?

Αυτός ο δρόμος έχει μια μεγάλη και πονεμένη ιστορία αφού στρώθηκε άσφαλτο μετά από άνω από 40  και, χρόνια από την πρώτη φορά που στρώθηκε με τσιμέντο και πολλές και συνεχιζόμενες ικεσίες. Το τσιμέντο είχε γίνει χαλίκι, τρύπες παντού, μια κατάσταση που μόνο όσο την ζούσαν την καταλάβαιναν, μιας και οι βλάβες στα αυτοκίνητα λόγω δρόμου μας κόστιζαν πολλά χρήματα. Ήρθε πια το πλήρωμα του χρόνου και οι ικεσίες μας ακούστηκαν και στρώθηκε η άσφαλτος...Πόσος καιρός πέρασε από τις εκλογές? Τόση ήταν και χαρά μας γιατί έγινε μια βλάβη νερού και το συνεργείο έσκαψε εδώ, έσκαψε εκεί, έσκαψε και πάρα πέρα όπως βλέπετε για να μπορέσει να βρει την βλάβη.

Μας άφησαν την κατάσταση που βλέπετε από τον Μάη αν θυμάμαι καλά, και ένα βουνό χώματα. Αφού πήγαν γείτονες και παραπονέθηκαν για τα χώματα τουλάχιστον, ήρθαν και πήραν τα πιο πολλά και τα υπόλοιπα τα άφησαν εκεί που τα βλέπετε δίπλα στον κάδο.

Έστειλα μήνυμα στην τεχνική υπηρεσία στην σελίδα που λέει για τις βλάβες κλπ., απάντηση δεν πήρα, άνθρωπο δεν είδα, κίνηση μηδέν.

Περνάω πάνω, περνάω κάτω στον μεγάλο δρόμο και βλέπω τα μηχανήματα να στρώνουν άσφαλτο, διαβάζω για στρώσιμο εδώ άσφαλτο εκεί και με πιάνει το παράπονο και κλαίει η καρδιά μου!

Λίγο θέλουμε βρε παιδιά, να μια σταλίτσα είναι, ελάτε και από εδώ να φτιάξετε τον δρόμο που χαλάσατε, δεν ζητάμε τίποτα παράξενο. Ελάτε να μαζέψετε τα χώματα, και να μας δώσετε τον δρόμο που τόσο χαρά κάναμε τότε που στρώθηκε. 

Τα γράφω εδώ μήπως και ακουστούμε γιατί και που πήγαμε, δεν ακουστήκαμε. Κοντά είμαστε, μια στροφή θα κάνετε και τσουπ,...φτάσατε... ελάτε, σας περιμένουμε....!

 

Πλατεία στην επέκταση πόλης- Επείγουσα ανάγκη στις υποδομές.

 Έχουμε πει πολλές φορές από εδώ για την ανάγκη του δημόσιου χώρου ειδικά τώρα που η πόλη μας έχει ρυμοτομηθεί από όλες τις πλευρές και χτίζονται νέες κατοικίες. Τα αυτοκίνητα κινούνται παντού και αν και οι νέες γειτονιές γεννιούνται, τα παιδιά στις γειτονιές δεν έχουν που να παίξουν η να πάρουν λίγο αέρα έξω από το σπίτι δωρεάν, κάποιοι κάτοικοι στην γειτονιά τους. Να βρεθούν, να κάτσουν σε ένα παγκάκι, να ανταλλάξουν μια κουβέντα οι μαμάδες με τα μωρά στο καρότσι, να παίξουν τα μικρά παιδάκια, να γίνουν όλα αυτά που γίνονται στις πλατείες στις γειτονιές. Είναι λοιπόν προτεραιότητα η δημιουργία πλατείων και η συντήριση των δημόσιων χώρων όπως το πάρκο του Αγίου Νικολάου που από τον χειμώνα μάθαμε ότι θα συντηρηθεί και θα γίνει πάλι η παιδική χαρά.

Οι κάτοικοι το σκέφτονται και το θέλουν , είναι απογοητευμένοι που δεν βλέπουν την πλατεία να δημιουργείται χρόνια τώρα στην δυτική επέκταση κάτω από τον Οινοποιητικό Συναιτερισμό, αλλά δυστυχώς η απογοήτευση τους οδηγεί στην αδράνεια και στην παραίτηση στο να απαιτήσουν δυναμικότερα αυτό το αίτημα τους. Που δεν είναι "αίτημα", είναι υποχρέωση της πολιτείας μιας και είναι μέσα στο πολεοδομικό σχέδιο.

Μπορείται να διαβάσετε αποσπάσματα από μελέτες πανεπιστημιακών για την σημασία της δημιουργίας και της προστασίας των δημόσιων χώρων και ελπίζω να υπάρξει μια κάποια ευαισθητοποίηση για το θέμα.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Αετοπούλου Ευανθία, 6992 επιβλέπουσα καθηγήτρια: Βαβύλη Φανή

Γλωσσολογικοί ορισμοί “ο ανοιχτός επίπεδος κοινόχρηστος χώρος σε σημείο που τέμνονται δύο ή περισσότεροι δρόμοι, ειδικά διαμορφωμένος για περίπατο και παιχνίδι (...).”  (λεξικό Γ. Μπαμπινιώτη, τόμος 4, 2004) “μια μεγάλη ή μικρή πλατιά επιφάνεια” (εγκυκλοπαιδικό λεξικό Ελευθερουδάκη, τόμος 10, 1927)

Η πλατεία αποτελεί ένα από τα κύρια συστατικά του ευρωπαϊκού αστικού χώρου. Για τους Ισπανούς, “η πλατεία δημιουργεί την πόλη” (M. Rupert de Ventos, 2007), για τους Ιταλούς “η πλατεία υπάρχει γιατί η πόλη υπάρχει” (F. Mancuso, 2007), για τους Πολωνούς “η πλατεία γεννιέται με την πόλη” (L. Pierkarska, M. Natanek, 2007) και για τους Γάλλους “η πλατεία είναι ο χώρος αναπνοής της πόλης” (Y. Carbonnier, 2007). Όσο για τους Έλληνες, ο ορισμός πρέπει να προέρχεται από την προέλευση της πλατείας, δηλαδή το τι ήταν η αγορά, “ένας ανοιχτός δημόσιος χώρος” (Μ. Ανανιάδου-Τζιμοπούλου, Α. Γερόλυμπου, 2007), τη χρήση του οποίου οι άνθρωποι έχουν στερηθεί για δεκατρείς δεκαετίες, καθώς κατά τη διάρκεια της κατοχής, πρώτα από τους Βυζαντινούς, μετά από τους Τούρκους, η πλατεία μετά βίας υπήρχε. Παρόλα αυτά συνεχίζει να υφίσταται ως ο κυρίαρχος δημόσιος χώρος των ελληνικών πόλεων και οικισμών. Χωριό χωρίς πλατεία και φούρνο δεν υπάρχει, αναφέρει μία λαϊκή ρήση υπενθυμίζοντας μας και την άποψη του Παυσανία (Χ.4.1) πως μία πόλη χωρίς Αγορά δεν μπορεί να λέγεται πόλη. . Η πλατεία είναι ένας χώρος ο οποίος έχει περάσει μέσα από μία μακραίωνη ιστορική εξέλιξη. Όπως οι συνθήκες και το κοινωνικό πλαίσιο αλλάζούν, έτσι και αυτή δεν μπορεί να μείνει αμετάβλητη. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν πλέον υπάρχει “χώρος” για αυτήν μέσα στην πόλη, ποια λειτουργία επιτελεί και ποια η σημασία της.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Αθανάσιος Ι. Αραβαντινός Ομότιμος Καθηγητής Ε.Μ.Π. Οι πλατείες στον αστικό χώρο - Προς μια πολεοδομική πολιτική ανάκτησής τους ___________________________ Περιλαμβάνεται στον υπό έκδοση  τιμητικό τόμο για τον ομότιμο καθηγητή ΕΜΠ  κ. Ιωσήφ Στεφάνου – Συντάχθηκε : Καλοκαίρι 2013 

13.  Επίλογος: Ανάγκη για δράση .

Είναι προφανές, ότι το θέμα των πλατειών, τόσο στις υφιστάμενες πόλεις, όσο και σε νέες και επεκτάσεις, είναι σημαντικό και επίκαιρο. Χρειάζεται όμως πέρα των θεωριών και των λόγων να αναληφθούν δράσεις. Και οι δράσεις μπορούν και πρέπει να επεκταθούν σε πολλούς τομείς. Ας μας επιτραπεί να αναφέρουμε κάποιους. (1) Ο πρώτος τομέας σχετίζεται με ενεργοποίηση, αλλά και βελτίωση κανονιστικών ρυθμίσεων. Πρέπει στα εγκεκριμένα ή εγκρινόμενα σχέδια (γενικά πολεοδομικά σχέδια, πολεοδομικές μελέτες, ρυμοτομικά κ.λπ.) να γίνουν οι αναγκαίες τροποποιήσεις, που να προβλέπουν νέες πλατείες, επέκταση υπαρχουσών, διασφάλιση άλλων δημόσιων χώρων, ρεμάτων, ακτών κ.λπ. Ακόμα είναι σκόπιμο να συμβάλουν και στη προώθηση της δημιουργίας ιδιωτικών “πλατειών”, π.χ. με τα διαγράμματα κάλυψης, στο εσωτερικό των οικοδομικών τετραγώνων προς ενοποίηση των ακαλύπτων, κάτι που προβλέπεται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. 

(2) Ένας επόμενος τομέας αποτελείται από παρεμβάσεις πολιτείας ή δήμων προς δημιουργία νέων πλατειών και γενικότερα επαύξηση του δημόσιου χώρου. Υπάρχει ήδη επιτυχής εμπειρία στα πλαίσια της ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων, εκ μέρους της ΕΑΧΑ Α.Ε. Ας αποτολμήσουμε κάτι ανάλογο και αλλού. Ακόμα ας επιχειρήσουμε να εξελίξουμε και να θέσουμε σε τροχιά σχεδιασμού και υλοποίησης προτάσεις, όπως αυτές που παρουσιάσαμε πιο πάνω σχετικά με νέες πλατείες.

 (3) Ο τρίτος τομέας σχετίζεται με την ολοκλήρωση της οργάνωσης και την ορθή διαχείριση του δημόσιου χώρου, άρα και των πλατειών. Τα έργα και η διαμόρφωση του χώρου δεν πρέπει να μένουν ημιτελή, αλλά είναι ανάγκη να περατούνται έγκαιρα, καθώς και να συντηρούνται σωστά. Οι φορείς διαχείρισης των χώρων αυτών πρέπει να διακρίνονται από υπευθυνότητα και συνέχεια άσκησης του συγκεκριμένου αντικειμένου. Πολλές φορές ομάδες πολιτών κατορθώνουν με δική τους πρωτοβουλία ένα αποτέλεσμα. Όμως η κόπωση και η μη συμπαράσταση εκ μέρους της πολιτείας αναιρούν συχνά το αποτέλεσμα.

 (4) Τέλος, ο τέταρτος  τομέας έχει χαρακτήρα επικοινωνιακό, ενημέρωσης, πειθούς.  Πρέπει ιδιαίτερα οι δημοτικοί άρχοντες να διαμορφώνουν προγράμματα με όραμα. Αλλά χρειάζεται και οι δημότες να αυξήσουν τις απαιτήσεις τους για ποιότητα ζωής και να αντιληφθούν, ότι οι τυχόν ατομικές θυσίες και η χαλιναγώγηση της ατομικιστικής νοοτροπίας, θα αποβεί τελικά ωφέλιμη και για τους ίδιους και τον περίγυρο τους και κυρίως για τα παιδιά τους και τις επόμενες γενεές. Όμως, πέρα από τα παραπάνω, αλλά και προϋπόθεσή τους, αποτελεί η αρτιότητα και η πληρότητα του μελετητικού σκέλους σε όλες του τις πτυχές, όπως η πολεοδομική,  κυκλοφοριακή,  αρχιτεκτονική, κηποτεχνική, περιβαλλοντική, ακόμα τα έργα υποδομής όπως ο φωτισμός κλπ. Θα πρέπει άλλη μια φορά να τονίσουμε ότι η έμπνευση, η «σχεδίαση» και η ολοκλήρωση του μελετητικού έργου, πρέπει να φέρουν τη σφραγίδα άξιων μελετητών κι αυτό βέβαια ισχύει, όχι μόνο για μια πλατεία, αλλά και για το συνθετικό έργο μορφοποίησης κάθε τόπου. Όπως μάλιστα τονίζουν οι Ι. και Ι. Στεφάνου: «Σχεδιάζω ένα τόπο σημαίνει κάνω «προσωπικό» το απρόσωπο, σημαίνει δίνω μορφή στο «ά-μορφο», σημαίνει, ότι μέσω της ικανότητάς μου να πλάθω, δίνω το «νόημα» ενός νέου, ενός άλλου περιγράμματος, ενός νέου περιεχομένου σε έναν τόπο»  

Η αγένεια σαν τρόπος οδηγικής συμπεριφοράς.

 Εδώ και πάρα πολλά χρόνια βλέπουμε την αγένεια να γίνεται νόρμα στην καθημερινότητα μας και όσο και να προσπαθεί κάποιος να παραμένει αμέτοχος στην αγένεια των άλλων, έρχονται στιγμές που υποκύπτει στο να απαντήσει η να προσπαθήσει να κάνει διάλογο, κάτι που πάντα , μα πάντα, είναι σε βάρος του.

Το φετινό καλοκαίρι μου έτυχαν αρκετά περιστατικά αγένειας , κυρίως από ανθρώπους που δεν γνωρίζω και ευτυχώς, ελάχιστα από όσους γνωρίζω. Το γνωρίζω βέβαια είναι σχηματικό, μιας και το να ξέρεις απλά το όνομα κάποιου, δεν σημαίνει ότι τον γνωρίζεις ..

Περιστατικό πρώτο. Οδηγώ στην αγορά και μια οικογένεια επισκεπτών της πόλης προχωρά με τις βαλίτσες στο πεζοδρόμιο μέχρι που ένας νεαρός αποφασίζει ότι ο δρόμος είναι πιο κατάλληλος. Εμποδίζει την κυκλοφορία και υπομονετικά ελαττώνω ταχύτητα ενώ οι οδηγοί πίσω από το όχημα μου αρχίζουν να κορνάρουν. Ακούει τις κόρνες, γυρίζει να δει τα αυτοκίνητα, του δείχνω το πεζοδρόμιο και η απάντηση του ήταν, "Καλά ρε θεία! Δεν έπαθες και τίποτα" Πολύ ευχαριστημένος από τον εαυτό του λοιπόν, χαμογελώντας, ανέβηκε πάλι στο πεζοδρόμιο και συνέχισε την πορεία για το λιμάνι.

Δεύτερο περιστατικό πάλι με το αυτοκίνητο, συνέβει ότι προσπαθώντας να αράξω το αυτοκίνητο, χρειάστηκε να κάνω μανούβρες πάλι στην αγορά, και εκνευρίστηκε ο κύριος με το τζιπ που δεν μπορούσε να περιμένει δυο λεπτά. Περνώντας δίπλα μου μου συνέστησε με πολύ βαρύ ύφος, "Δεν το πετάς καλύτερα?" και αυτός ευχαριστημένος από τον εαυτό του, με ύφος βαρύ και ασήκωτο , ξεχύθηκε στον δρόμο.

Αυτού του είδους οι αντιδράσεις από οδηγούς δεν με ενοχλούν και πάρα πολύ. Έχουν οι άνθρωποι τρικυμία στο μυαλό τους, κακή αγωγή, οτιδήποτε που δεν με αφορά και λυπάμαι μόνο για αυτούς που έρχονται να περάσουν καλά και το καλά τους είναι να είναι θυμωμένοι και αγενείς. Αυτά τα δύο είναι μόνο ενδεικτικά περιστατικά από την οδηγική συμπεριφορά του καλοκαιριού που όλοι αντιμετωπίζουμε και η λογική λέει να κρατάμε πάντα την ψυχραιμία μας, να οδηγούμε πολύ προσεκτικά ιδιαίτερα εκεί που δεν υπάρχουν σήματα της τροχαίας, και να αποφεύγουμε δύσκολες καταστάσεις το δυνατόν περισσότερο.

Είναι περιττό να εμπλακεί κάποιος σε οποιοδήποτε διάλογο γιατί αν το καταλάβαινε, δεν θα το έκανε. Για παράδειγμα οδηγός διπλοπάρκαρε μεγάλο όχημα σε δρόμο ταχείας κυκλοφορίας, η άλλο ακατανόητο, παρκάρουν λοξά πάνω σε γωνίες. Τι να πει κάποιος σε τέτοιες περιπτώσεις?

Για αυτό λοιπόν, οδηγούμε αργά, φοράμε ζώνη, χαμογελάμε στην αγένεια των άλλων όσο το δυνατόν, και δεν παίρνουμε προσωπικά ούτε τις πράξεις τους ούτε τα λόγια τους.