My Karystia
1941–1944 – ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΙΝΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΣΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΒΟ ΝΤΟΡΟ
28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ – Η ΚΑΡΥΣΤΙΑ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥΣτα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, άνθρωποι που είχαν εγκατασταθεί στην Αθήνα αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στα απομονωμένα χωριά του Καφηρέα, αναζητώντας διέξοδο από την πείνα και τις στερήσεις. Μια λιγότερο γνωστή πλευρά της τοπικής ιστορίας, που συνδέει τη νότια Εύβοια με μία από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές τραγωδίες της κατοχικής Ελλάδας.
1941 – Η ΚΑΤΟΧΗ ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
Τον Απρίλιο του 1941, η Ελλάδα βρίσκεται πλέον υπό την κατοχή των δυνάμεων του Άξονα.
Η οικονομία αποδιοργανώνεται, οι μεταφορές αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα και η προμήθεια βασικών αγαθών γίνεται ολοένα δυσκολότερη.
Η Αθήνα και ο Πειραιάς συγκαταλέγονται στις περιοχές που πλήττονται περισσότερο.
Οι ελλείψεις τροφίμων, οι επιτάξεις, η μαύρη αγορά και η κατακόρυφη αύξηση των τιμών δημιουργούν μια δραματική κατάσταση.
Για χιλιάδες οικογένειες, η εξασφάλιση τροφής μετατρέπεται στον σημαντικότερο καθημερινό αγώνα.
Ο ΧΕΙΜΩΝΑΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΕΙΝΑΣ
Ο χειμώνας του 1941–1942 αποδεικνύεται ιδιαίτερα καταστροφικός.
Στην πρωτεύουσα, άνθρωποι πεθαίνουν από την ασιτία, ενώ οι εικόνες των εξαντλημένων κατοίκων και των συσσιτίων αποτελούν από τα πιο χαρακτηριστικά τεκμήρια της Κατοχής.
Η δυνατότητα πρόσβασης σε τρόφιμα διαφοροποιείται σημαντικά ανάμεσα στις πόλεις και στην ύπαιθρο.
Για όσους διατηρούν οικογενειακούς δεσμούς με αγροτικές περιοχές, η επιστροφή στον τόπο καταγωγής αποτελεί μία πιθανή διέξοδο από την κρίση.
Και εδώ η ιστορία συνδέεται με τη δική μας περιοχή.
Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΦΗΡΕΑ
Σε ιστορική αναδρομή για τον Καφηρέα διασώζεται μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα πληροφορία.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, πολλοί άνθρωποι που κατοικούσαν στην Αθήνα, αλλά κατάγονταν από τα χωριά του Κάβο Ντόρο, κατέφυγαν ξανά στη γενέτειρά τους.
Η πείνα στην πρωτεύουσα αναφέρεται ως ένας από τους βασικούς λόγους αυτής της επιστροφής.
Τα απομονωμένα και δυσπρόσιτα χωριά της περιοχής, που σε άλλες εποχές αποτελούσαν τόπους από τους οποίους οι άνθρωποι έφευγαν αναζητώντας καλύτερες συνθήκες ζωής, γίνονταν τώρα προορισμοί επιστροφής.
Η ιστορική καταγραφή δεν προσδιορίζει πόσοι άνθρωποι μετακινήθηκαν, από ποια ακριβώς χωριά κατάγονταν ή πότε επέστρεψαν.
Το γεγονός, όμως, ότι αυτή η μετακίνηση διατηρήθηκε στην τοπική ιστορική μνήμη έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΑΠΟΜΟΝΩΜΕΝΑ ΧΩΡΙΑ
Στα χωριά του Καφηρέα, η καθημερινότητα ήταν παραδοσιακά συνδεδεμένη με την κτηνοτροφία, τη γεωργία και την αξιοποίηση των περιορισμένων πόρων της ορεινής περιοχής.
Η καλλιέργεια της γης, η εκτροφή ζώων και η παραγωγή τροφίμων για οικογενειακή κατανάλωση αποτελούσαν βασικές δραστηριότητες.
Αυτή η διαφορετική οικονομική οργάνωση μπορούσε να προσφέρει δυνατότητες επιβίωσης που δεν είχαν οι κάτοικοι των μεγάλων αστικών κέντρων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα χωριά έζησαν χωρίς στερήσεις ή προβλήματα.
Σημαίνει, όμως, ότι για ορισμένους ανθρώπους οι οικογενειακοί δεσμοί με την ύπαιθρο μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικό στήριγμα.
ΟΤΑΝ Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΓΙΝΟΤΑΝ ΞΑΝΑ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ
Η συγκεκριμένη ιστορία παρουσιάζει μια διαφορετική πλευρά της Κατοχής.
Δεν αφορά μια στρατιωτική επιχείρηση, μια μάχη ή μια σύλληψη.
Αφορά ανθρώπους που είχαν εγκαταλείψει τα χωριά τους για να ζήσουν στην πρωτεύουσα και βρέθηκαν, εξαιτίας του πολέμου, μπροστά στην ανάγκη να επιστρέψουν.
Η Αθήνα, που σε καιρούς ειρήνης προσέφερε περισσότερες ευκαιρίες εργασίας και μια διαφορετική ζωή, είχε μετατραπεί σε τόπο μεγάλης δοκιμασίας.
Αντίθετα, τα ορεινά χωριά του Κάβο Ντόρο, παρά την απομόνωσή τους, αποτελούσαν για εκείνους έναν γνώριμο τόπο, με οικογενειακές ρίζες και δεσμούς.
ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΔΙΑΣΩΘΕΙ
Η επιστροφή αυτή αποτελεί μία από τις λιγότερο γνωστές πτυχές της κοινωνικής ιστορίας της περιοχής μας.
Πίσω από τη σύντομη ιστορική αναφορά υπάρχουν οικογενειακές διαδρομές που δεν έχουν ακόμη καταγραφεί αναλυτικά.
Ποιοι ήταν αυτοί οι άνθρωποι; Σε ποια χωριά επέστρεψαν; Πώς αντιμετώπισαν τις δυσκολίες του ταξιδιού και της εγκατάστασής τους;
Αυτά είναι ερωτήματα στα οποία οι παλαιότερες οικογένειες του Καφηρέα ίσως μπορούν ακόμη να προσφέρουν απαντήσεις μέσα από τις αφηγήσεις που έχουν κληρονομήσει.
Στα χρόνια της Κατοχής, η ιστορία του Κάβο Ντόρο γράφτηκε και μέσα από την επιστροφή ανθρώπων στις ρίζες τους. Ανθρώπων που, προσπαθώντας να ξεφύγουν από την πείνα της Αθήνας, αναζήτησαν ξανά καταφύγιο στα χωριά των προγόνων τους.
ΠΗΓΕΣ – ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ• «Καφηρέας – Ιστορία», τοπική ιστορική καταγραφή στην ιστοσελίδα Kavodoros, ενότητα «20ός αιώνας». Περιλαμβάνει τη ρητή αναφορά στην επιστροφή κατοίκων από την Αθήνα προς τα χωριά κατά την Κατοχή.
https://sites.google.com/site/kavodoros/ιστορία
• Eviaportal, «Καφηρέας: Ιστορικό ακρωτήρι», 29 Αυγούστου 2013. Αναδημοσίευση της ιστορικής αναδρομής.
• «Μνήμες από την Κατοχή στην Ελλάδα», ενότητα «Λιμός», ιστορική παρουσίαση των συνθηκών επισιτισμού και της ανθρωπιστικής κρίσης του 1941–1942.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου