My Karystia
26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ | Ο ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΥΣΤΙΑΣ
Η 26η Οκτωβρίου είναι αφιερωμένη στον Άγιο Δημήτριο τον Μυροβλύτη, έναν από τους ιδιαίτερα αγαπητούς Αγίους της Ορθόδοξης Εκκλησίας και πολιούχο της Θεσσαλονίκης.
Η τιμή προς τον Άγιο έχει αφήσει τα ίχνη της και στον Δήμο Καρύστου, μέσα από παλιούς ναούς, ξωκλήσια και τοπωνύμια που διατηρούν μέχρι σήμερα τη μνήμη του.
Ένας βυζαντινός ναός ηλικίας επτά περίπου αιώνων
Στην ορεινή περιοχή του Αγίου Δημητρίου Καρυστίας, κοντά στην κοιλάδα του ρέματος Πορφύρα, βρίσκεται ένας αξιόλογος βυζαντινός ναός, που χρονολογείται στον 13ο–14ο αιώνα.
Ο λιθόκτιστος, σταυρεπίστεγος ναός, με τις χαρακτηριστικές σχιστολιθικές πλάκες στη στέγη του, αποτελούσε την ενοριακή εκκλησία του παλαιού οικισμού.
Με τη μετακίνηση των κατοίκων στη σημερινή θέση του χωριού, ο παλιός οικισμός εγκαταλείφθηκε, όμως η αφιέρωση του ναού παρέμεινε ζωντανή μέσα από το όνομα του χωριού: Άγιος Δημήτριος.
Από τον Αετό έως τον Δημοσάρη
Ψηλά πάνω από τον Αετό Καρύστου, στις πλαγιές της Όχης, συναντάμε ακόμη ένα ξωκλήσι αφιερωμένο στον Άγιο Δημήτριο. Η θέση του συνδέεται με μια μικρή πηγή νερού, πολύτιμη για την παλαιότερη αγροτική ζωή της περιοχής.
Στη χαράδρα του Δημοσάρη σώζονται επίσης ερείπια άλλου ναού του Αγίου Δημητρίου, μια λιγότερο γνωστή μαρτυρία της θρησκευτικής ιστορίας της Καρυστίας.
Η γιορτή στα Αλαμανέικα της Καρύστου
Στα Αλαμανέικα βρίσκεται ένας ακόμη ναός αφιερωμένος στον Άγιο Δημήτριο.
Η εορτή του τιμάται με εκκλησιαστικές ακολουθίες, ενώ στις 26 Οκτωβρίου 2025 πραγματοποιήθηκε λιτανεία της εικόνας του Αγίου στους δρόμους της περιοχής, με τη συμμετοχή των πιστών.
Ο Άγιος Δημήτριος και οι παραδόσεις των κτηνοτρόφων
Στο ελληνικό λαϊκό εορτολόγιο, ο Άγιος Δημήτριος και ο Άγιος Γεώργιος αποτελούσαν δύο σημαντικά ορόσημα του χρόνου.
Η γιορτή του Αγίου Δημητρίου σηματοδοτούσε παραδοσιακά την είσοδο στη χειμερινή περίοδο. Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας ήταν συνδεδεμένη με την κάθοδο των κοπαδιών στα χειμαδιά, την ανανέωση συμφωνιών μεταξύ κτηνοτρόφων και βοσκών και τη λήξη της θερινής περιόδου εργασιών.
Αντίστοιχα, η γιορτή του Αγίου Γεωργίου συνδεόταν με την άνοιξη και την επιστροφή στα ορεινά βοσκοτόπια.
Πρόκειται για έθιμα της ευρύτερης ελληνικής παράδοσης, που αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε μια περιοχή όπως η Καρυστία, με τη μακραίωνη σχέση της με την κτηνοτροφία.
Ο Άγιος Δημήτριος και η μουσική μνήμη της Καρυστίας
Το 1976, η Δόμνα Σαμίου επισκέφθηκε τον Άγιο Δημήτριο Καρυστίας στο πλαίσιο της ιστορικής τηλεοπτικής σειράς «Μουσικό Οδοιπορικό».
Εκεί συνάντησε τον ηλικιωμένο λυράρη και τραγουδιστή Σωτήρη Κρίσιλια, μέλος της γνωστής μουσικής οικογένειας των Κρισιλιάδων, καταγράφοντας τραγούδια που ήδη τότε ήταν άγνωστα στους νεότερους.
Μια πολύτιμη καταγραφή που διασώζει στοιχεία της μουσικής και προφορικής παράδοσης του τόπου μας.
Μια απρόσμενη σύνδεση με τη Θεσσαλονίκη
Το περίφημο καρυστινό μάρμαρο (cipollino), που εξορυσσόταν στα αρχαία λατομεία της νότιας Εύβοιας και χρησιμοποιήθηκε σε σπουδαία μνημεία της αρχαιότητας και του Βυζαντίου, συναντάται, σύμφωνα με ιστορικές καταγραφές, και στη βασιλική του Αγίου Δημητρίου στη Θεσσαλονίκη.
Μια ακόμη σύνδεση της Καρυστίας με την ιστορία του Αγίου.
Χρόνια πολλά στους Δημήτρηδες και τις Δήμητρες!
Με αφορμή τη σημερινή γιορτή, αναδεικνύουμε ένα μικρό μέρος της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς του Δήμου Καρύστου.
Γνωρίζετε κάποιο παλιό πανηγύρι, έθιμο ή οικογενειακή παράδοση αφιερωμένη στον Άγιο Δημήτριο στην περιοχή μας; Μοιραστείτε μαζί μας τις αναμνήσεις και τις μαρτυρίες σας!
Πηγές: Topoguide – Τ. Αδαμακόπουλος, Ενορία Αγίου Νικολάου Καρύστου, Eviaonline, Αρχείο ΕΡΤ, Αρχείο Δόμνας Σαμίου, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου