Εφέτος, αρχές Σεπτέμβρη, το 9ο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Καρύστου που διοργάνωσε η Κινηματογραφική Λέσχη είχε θέμα την προσφυγιά και την μετανάστευση. Την τρίτη μέρα ο καλεσμένος ομιλητής κύριος Σταύρος Ανεστίδης του κεντρου Μικρασιατικών Σπουδών, μας ανέπτυξε το θέμα της ανταλλαγής των πληθυσμών λόγω της καταστροφής του 1922 και της συνθήκης της Λοζάνης .
Τελειώνοντας προσθέσαμε οτι πίσω απο τις συνθήκες, τα πρωτόκολλα, τις υπογραφές και τις σφραγίδες υπάρχουν οι άνθρωποι και οι τραγικές τους ιστορίες. Με αφορμή αυτο , ακούσαμε την ιστορία των μουσουλμάνων καρυστινών που και αυτοί 90 χρόνια πριν την μικρασιατική καταστροφή, το 1833 , λόγω του πρωτοκόλλου του Λονδίνου ξεριζώθηκαν απο τον τόπο τους. Η Κάρυστος , που εκείνη την εποχή λεγόταν στα τουρκικά " Κιζίλ Χισάρ" (κοκκινόκαστρο ) λόγω του επιβλητικου της κάστρου, εντάχθηκε μαζι με την υπόλοιπη Εύβοια στο νέο ελληνικό κράτος ( όχι λογω της επανάστασης του '21 μιας και δεν καταληφθηκε ποτέ απο τους επαναστάτες, αλλα απο τις διεθνείς συνθήκες) Οι ελληνόφωνοι μουσουλμάνοι κάτοικοι ( αποτέλεσμα εξισλαμισμών του 17ου αιώνα) έπρεπε να φύγουν για πάντα. Το ιστορικό αυτού του γεγονότος διασώζεται σε έναν έμμετρο θρήνο ,σαν μοιρολόι , σε ελληνική γλώσσα, στο καρυστινο ιδίωμα.
Πάντα ειχα την απορία τι συνέβη σε αυτούς τους ανθρώπους και που βρέθηκαν. Μετα απο μια συγκυρία και με λίγη ερευνα, έκανα μια ανάρτηση στα social media που λύνει αυτή την απορία και αποτελεί μια σταγόνα ιστορίας μέσα στην πλημμύρα των ιστορικών γεγονότων. https://www.facebook.com/share/1Dzn7kzcLv/
Μετά απο το ταξίδι τους κατέληξαν στο Seferihisar και στο επίνειο του το Siğacik , περιοχές νότια της Σμύρνης.
Τελείως τυχαία, 4 χρόνια μετά απο αυτη την ανάρτηση, ο Mert έστειλε μήνυμα σε καρυστινή σελίδα στο fb λέγοντας οτι ειναι Τούρκος και οι προπαπουδες του κατάγονται απο την πόλη μας και θα έρθει να μας επισκεφτεί
Ανταλλάξαμε μηνύματα στα οποία μου έγραψε οτι η γιαγιά του ακομα και πριν λίγα χρόνια χρησιμοποιούσε ελληνικές λέξεις. Σαν παράδειγμα μου έφερε την λέξη " νοικοτσυρά" ή " νοικοτσύρικο " - νοικοκυρά και νοικοκύρικο- με τα " τσ" που χρησιμοποιούσαν τα παλιά χρόνια οι καρυστινοί. Επίσης μια φωτογραφία απο τάφο προγονου του που ειχε σαν παρατσούκλι το όνομα "Karisti " , καρυστινός δηλαδή.
Έγραψε επίσης οτι πολλοί συγγενείς του έχουν το παρατσούκλι "bentürkçebilmez" που σημαίνει " δεν ξέρω τούρκικα ".
Το τελευταίο μήνυμα ήρθε κατά την διάρκεια του φεστιβάλ και ενημέρωνε ότι στις 11 Σεπτεμβρίου μαζί με την μητέρα του και την αδελφή του θα έρθουν στην Κάρυστο για δύο μόνο διανυκτερεύσεις .
Η συνάντηση έγινε στο ξενοδοχείο τους και ο πάγος έσπασε με τον πρώτο χαιρετισμό και το πρώτο αληθινά ζεστό χαμόγελο. Νεότατοι, μοντέρνοι και ευγενικοί άνθρωποι που σε κέρδιζαν αμέσως. Μετά από έναν απογευματινό καφέ και την πρώτη κουβέντα ( σε κακά Αγγλικά από πλευράς μου ) ξεκινήσαμε για βόλτα στα γύρω χωριά .
Περάσαμε απο την βρύση της Αρετής με την οθωμανική επιγραφή, την Αγία Σοφία του Γραμπιά με τις οθωμανικές βρύσες και καταλήξαμε στο Καστέλο Ρόσσο , μέσα απο τα εξωτερικά τείχη του οποίου, ζούσαν οι πρόγονοι των επισκεπτών μας .
Είπαμε διαφορα ιστορικά στοιχεία και περάσαμε την πύλη. Η συγκίνηση τους δεν περιγράφεται. Η κυρία Tülin φανερά συγκινημένη μου έδειξε την καρδιά της και έκανε νόημα " ... πάει να σπάσει " . Φανταστείτε, δυο αιώνες μετά και η μνήμη ειναι ακόμα ζωντανή. Θυμίζει αντίστοιχες ιστορίες των μικρασιατών ξεριζωμένων του '22 και των απογόνων τους, μόνο που σε αυτή την περίπτωση μας χωρίζουν σχεδόν 200 χρόνια.
Βέβαια ο ξεριζωμος και η προσφυγιά δεν μπαίνουν στο ζύγι.
Στην συνέχεια ανεβήκαμε στο εκκλησάκι του προφήτη Ηλία ,(πρόσωπο κοινό και στις τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες) που στο σημείο του ,μάλλον, βρισκόταν το αρχοντικό του Ομέρ πασά. Εντυπωσιάστηκα απο τον σεβασμό που είχαν οι ταξιδιώτες μας στον ιερό χώρο και στις απεικονίσεις του Ιησού και της Μαρίας ( Ισά και Μαριάμ , αντίστοιχα, στο Κοράνι) .
Μόνο αν ήμουν λογοτέχνης θα μπορούσα να μεταφέρω το κλίμα που έζησα μαζί τους εκεί στο κάστρο.
( Δυστυχώς, καταντράπηκα για την κατάντια του αρχαιολογικού χώρου. Αν δεν γίνουν γρήγορα αναστηλώσεις θα το χάσουμε )
Στην επιστροφή συναντήσαμε την Αλεξάνδρα και την Ειριάννα. " Για εμας ήρθαν;" είπαν με έκπληξη και χαρά οι ξενοι μας .
Μετά το γνωστό αστειάκι για τον καφέ αν είναι τούρκικος ή ελληνικός, συνεχίσαμε με μεζε και κρασάκι στους Μύλους.
Σαν το πιο φυσικό πράγμα μοιραστήκαμε τις κοινές μας ιστορίες για την καθημερινότητα. Ίδιες ανάγκες, ιδιες ανησυχίες, ίδιες χαρές, πολλά ίδια γεγονότα, κοινά φαγητά. Μας κέρασαν "κιζίλ χισάρ τραχανά" με συνταγή φερμενη απο εδω ,της εποχής του 19ου αιώνα, οπως τον φτιάχνουν ακόμα .
Την άλλη μέρα το πρωί αποχαιρετιστήκαμε στο πλοίο με αγκαλιές και έντονη συγκίνηση . Επόμενη συνάντηση θα ειναι στο Seferihisar στο οποίο , όπως είπαν, η καταγωγή απο την Κάρυστο ειναι κατι πολυ ευπρόσδεκτο στους εκει κατοίκους.
Την εποχή των πολέμων και των εντάσεων, επιβάλλεται να τονίζουμε την αγαθή σχέση με τους άλλους λαούς, πόσο μάλλον με τους συγγενικούς . Θα ήταν μια καλή κίνηση απο τον Δήμο μας η επαφή με τον αντίστοιχο Δήμο του Seferihisar.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου